Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej [obowiązuje]

Preambuła

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 marca 2025 r. Poz. 378

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI
1) z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnegodla szkoły podstawowej, w tymdla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanymlub znacznym, kształcenia ogólnego dlabranżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnegodla szkoły specjalnej przysposabiającejdo pracy oraz kształcenia ogólnegodla szkoły policealnej Na podstawieart. 47 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, e, f i h ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i
1933) zarządzasię, conastępuje:

§ 1

§ 1. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnegodla szkoły podstawowej, w tymdla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanymlub znacznym, kształcenia ogólnegodla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnegodla szkoły specjalnej przysposabiającejdo pracy oraz kształcenia ogólnegodla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z późn. zm.2)) wprowadzasię następujące zmiany:
1) w załącznikunr 2 dorozporządzenia: a) w części zatytuło wanej „W szkole podstawowejna I etapie edukacyjnym, obejmującym klasy I –III – edukacja wczesnoszkolna, edukacja jest realizowana w formie kształcenia zintegrowanego. Na II etapie edukacyjnym, obejmującym klasy IV–VIII, sąrealizowane następujące przedmioty:”: – uchylasię pkt 19, – popkt 19 dodajesię pkt 19a w brzmieniu: „19a) edukacja zdrowotna2); ––––––––––––––––––––––––––––––––––––
2) Sposób nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna określają przepisy wydanena podstawieart. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 2022 r. poz.
1575).”, b) w części zatytułowanej „II etap edukacyjny: klasy IV–VIII”: – uchylasię część zatytułowaną „Wychowanie dożycia w rodzinie”,

1) Minister Edukacji kieruje działem administracji rządowej – oświata i wychowanie, napodstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji (Dz. U. poz.
2717).
2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1679, z 2021 r. poz. 1533, z 2022 r. poz. 609 i 1717, z 2023 r. poz. 312 i 1759 oraz z 2024 r. poz. 996.

Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 378

– poczęści zatytułowanej „Wychowanie dożycia w rodzinie” dodajesię część zatytułowaną „Edukacja zdrowotna” w brzmieniu:

§ 1

„Edukacja zdrowotna Głównym celem podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna jest kształtowanie kompetencji uczniów w zakresie całożyciowej dbałości o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia w zgodzie z aktualnymi wyzwaniami epidemicznymi oraz sytuacją geopolityczną. Edukacja zdrowotnato wieloetapowy, wielopłaszczyznowy i interdyscyplinarny proces prowadzącydo budowania alfabetyzmu zdrowotnego (ang. health literacy), czyli wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych pozwalającychna trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych własnych i otoczenia oraz podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznychczy naprawczych. Abyten proces mógłbyć skuteczny i spełniał swoją prewencyjną funkcję, istotne jest, żeby odpowiedniedla danej grupy wiekowej treści pojawiałysię przed wystąpieniem sytuacji, w której będą potrzebne. W szczególności odnosisię todo zachowań ryzykownych. Uczeń powinien zdobyć odpowiednią wiedzę i umiejętności, zanim pojawisię potrzeba skorzystania z nich. Wymagania ogólne podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmują rozumienie powiązań między różnymi aspektami zdrowia i czynnikamina niewpływającymi, zainteresowanie zdrowiem własnym i otoczenia oraz zaangażowanie w zdrowy stylżycia. Zgodnie z założeniami podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie jest wartością, o którą należy dbać w wymiarze fizycznym, psychicznym, seksualnym, społecznym i środowiskowym nawszystkich etapachżycia. Przedmiot edukacja zdrowotnama charakter interdyscyplinarny, integrując elementy nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i ścisłych.”, c) w części zatytułowanej „II ETAP EDUKACYJNY: KLASY IV–VIII”: – w części zatytułowanej „TECHNIKA” w części zatytułowanej „Warunki i sposób realizacji” wyrazy „Cele zawarte w podstawie programowej w zakresie przedmiotu informatyka można osiągnąć przede wszystkim

§ 1

przez działania praktyczne.” zastępujesię wyrazami „Cele zawarte w podstawie programowej w zakresie przedmiotu technika można osiągnąć przede wszystkim przez działania praktyczne.”, – w części zatytułowanej „WYCHOWANIE FIZYCZNE” w części zatytułowanej „Warunki i sposób realizacji” w bloku tematycznym zatytułowanym „5. Kompetencje społeczne.” wyrazy „Warunkiem skuteczności realizacji tego bloku jest integrowanie treści z innymi przedmiotami, w tymnp. biologią, wychowaniem dożycia w rodzinie, wiedzą o społeczeństwie, edukacjądla bezpieczeństwa.” zastępujesię wyrazami „Warunkiem skuteczności realizacji tego bloku jest integrowanie treści z innymi przedmiotami, w tymnp. z biologią, edukacją zdrowotną, wiedzą o społeczeństwie, edukacjądla bezpieczeństwa.”, – uchylasię część zatytułowaną „WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE”, – poczęści zatytułowanej „ WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE” dodajesię część zatytułowaną „EDUKACJA ZDROWOTNA” w brzmieniu: „EDUKACJA ZDROWOTNA Cele kształcenia – wymagania ogólne Przedmiot edukacja zdrowotna realizuje następujące cele kształcenia:

§ 1 ust. 1

1. Cel – podejmowanie działań wspierających zdrowiewe wszystkich jego wymiarachna wszystkich etapach życia. Uczeń jest gotowydo podejmowania działań dotyczących sposobów zachowania, dbania i poprawy zdrowia wewszystkich jego wymiarach (tj. fizycznym, psychicznym, społecznym, seksualnym i środowiskowym) orazdo dbałości o bezpieczeństwo zdrowotne własne i innych osób.

§ 1 ust. 2

2. Cel – rozumienie i akceptacja przemian oraz procesów zachodzących w ludzkim cielena wszystkich etapach życia. Uczeńzna i rozumie proste pojęcia z zakresu zdrowia oraz zależności wybranych zjawisk i procesów zachodzących w ciele człowieka, w tymchorób i niepełnosprawności. Uczeń jest gotowydo akceptowania zmian zachodzących w ciele człowieka.

§ 1 ust. 3

3. Cel – odpowiedzialne pełnienieról społecznych i budowanie relacji opartychna wartości zdrowia, godności, szacunku i tolerancjina wszystkich etapachżycia. Uczeńzna i rozumie zasady funkcjonowania w różnych grupach społecznych oraz podstawowe obowiązki człowieka wobec rodziny i społeczności lokalnej orazśrodowiska. W swoim postępowaniu przejawia akceptację i szacunek wobec siebie i innych osób. Dostrzega potrzeby innych osób i reagujena nie.

Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 378

§ 1 ust. 4

4. Cel – monitorowanie własnego stanu zdrowiawe wszystkich jego wymiarachna wszystkich etapachżycia. Uczeń potrafi obserwować swój stan zdrowia w różnych sytuacjach, w tym z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych. Potrafi odbieraćze zrozumieniem komunikaty dotyczące swojego stanu zdrowia. Rozumie konsekwencje braku dbania o zdrowie.

§ 1 ust. 5

5. Cel – rozumienie czynników wpływającychna zdrowiewe wszystkich jego wymiarach. Uczeń potrafi dostrzegać czynniki pozytywnie i negatywnie wpływającena zdrowiewe wszystkich jego wymiarach (tj. fizycznym, psychicznym, społecznym, seksualnym i środowiskowym). Ze względuna cele edukacji zdrowotnej, zwłaszcza związane z całożyciową dbałością o zdrowie i budowaniem potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia, szczególnie istotne jest kształcenie i rozwijanie następujących umiejętności:

§ 1 ust. 1

1. Umiejętność – realizowanie działań wpływającychna utrzymanie, poprawę i ochronę zdrowia.

§ 1 ust. 2

2. Umiejętność – rozpoznawanie sytuacji zagrażającychżyciu i zdrowiu, w tymzagrożeń wynikających z degradacjiśrodowiska naturalnego i zmiany klimatu, i reagowaniena nie.

§ 1 ust. 3

3. Umiejętność – budowanie pozytywnego wizerunku siebie i innych osób oraz podtrzymywanie zdrowych relacji interpersonalnych (w rodzinie i otoczeniu) i kształtowanie postawy szacunku wobecśrodowiska naturalnego.

§ 1 ust. 4

4. Umiejętność – promowanie w swoim otoczeniu postaw opartychna zdrowym stylużycia.

§ 1 ust. 5

5. Umiejętność – monitorowanie aktualnego stanu zdrowiawe wszystkich jego wymiarach.

§ 1 ust. 6

6. Umiejętność – poszukiwanie, weryfikowanie i analizowanie informacji w zakresie własnego zdrowia i czynnikówna niewpływających. Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmuje dziesięć działów, które odzwierciedlają sfery funkcjonowania człowieka. W dziale I wskazano zagadnienia dotyczące wartości i postaw kształtowanych u uczniów podczas realizacji wymagań szczegółowych zawartych w działach II–X. Ze względuna uniwersalny charakter tych wymagań dział I mainną strukturęniż pozostałe działy. Prezentowane pojęcia przedstawiają perspektywę filozoficzno- -antropologiczną i stanowią istotę naszej kultury, mają sens powszechny i nieredukowalny, dlategonie można imprzypisać konkretnych umiejętności, a dotego wyrażająsię przez przyjętą osobistą hierarchię wartości oraz w kształtowanychna niej postawach. Zagadnienie wartości i postaw stanowi fundament, nabazie któregosą formułowane pozostałe wymagania szczegółowe w poszczególnych działach. Zdrowie jest definiowane jako wartość międzypokoleniowa i międzykulturowa. Godność i szacunek stanowią podstawę budowania relacji międzyludzkich, w szczególności w odniesieniudo zdrowia psychicznego, społecznego i seksualnego. Postawy prospołeczne i altruistyczne oraz kultura wolontariatu pozwalają wyeksponować potencjał możliwych oddziaływańdla dobra wspólnego. Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności wyodrębnione w każdym z dziesięciu działów wzajemniesię uzupełniają i tylkoich równoległa realizacja pozwala w pełni osiągnąć cele kształcenia – wymagania ogólne określonedla przedmiotu. W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna szczególnie istotne jest umożliwienie uczniom zbudowania, utrzymania i zmiany zachowań zdrowotnych w modelu najlepiej odpowiadającymna ichpotrzeby oraz sytuację zdrowotną.

§ 1 ust. 6

W tymcelu w części działówdla klas VII i VIII wprowadzono wymagania fakultatywne – dowyboru przez nauczyciela. Ważnym kryterium doboru przykładów w takich wymaganiach powinnabyć ichpodstawa naukowa. Intencją sformułowania wymagań fakultatywnych jest możliwość dostosowania przez nauczyciela wymagań szczegółowychdo kontekstu społeczności lokalnej i szkoły, poziomujuż posiadanej wiedzy i umiejętności uczniów, ichzainteresowań oraz ułatwienie omówienia z uczniami wydarzeń bieżących. Istotne jest natomiast, abyzajęcia były prowadzone w nurcie pedagogiki pozytywnej, tak abywzmacniały u uczniów motywację, samodyscyplinę oraz poczucie własnej skuteczności w zakresie podejmowania zachowań prozdrowotnych i unikania zachowań ryzykownych. Każde z wymagań szczegółowych zawartych w tabelachłączy w sobie wiedzę, którą uczniowie powinni opanować, oraz umiejętności, które powinni zdobyć. Znak „X” w tabelach oznacza, żesposób pracy z danym wymaganiem powinien realizować danycel kształcenia oraz umożliwiać uczniom nabycie wskazanych umiejętności.

Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 378

KLASY IV–VI Dział I. Wartości i postawy Pytanie wiodące: Dlaczego zdrowie jest wartością orazjak rozw ijać odpowiedzialnośćza zdrowie własne i innych osób? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) traktuje zdrowie jako wartośćna różnych etapachżycia człowieka i klasyfikujeje w osobistej hierarchii wartości;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) traktuje zdrowie jako zasób człowieka, o który należysię troszczyć i który należy rozwijać – w wymiarze indywidualnym, społecznym i środowiskowym;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) rozumie, naczym polega postawa troski i odpowiedzialnościza własne zdrowie;

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) okazuje szacunek sobie i rozwija poczucie własnej wartości; okazuje szacunek i empatię w relacjach międzyludzkich i jest gotów przyjąć perspektywę drugiego człowieka oraz troszczyćsię o świat przyrody, dostrzegając perspektywę przyszłych pokoleń;

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) prezentuje postawę optymizmużyciowego, który sprzyja zdrowiu i harmonii z otaczającymśrodowiskiem. Dział II. Zdrowie fizyczne Pytanie wiodące: Jak kształtować postawy i umiejętności w zakresie dbania o zdrowie oraz systematycznego monitorowania zdrowia fizycznego i stosowania podstawowej profilaktyki zdrowotnej? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia pojęcie zdrowia i zdrowego stylużycia; wymienia wiarygodne i rzetelneźródła informacji o zdrowiu i zdrowym stylużycia; X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wykonuje czynności higieniczne (tj. mycie zębów, mycierąk, mycie twarzy, mycie ciała, mycie włosów, dba o czystość bielizny i odzieży); korzysta z podstawowychśrodków higienicznych i pielęgnacyjnych; omawia znaczenie higieny osobistej dlautrzymania zdrowia; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia, czym jest nadwaga i otyłość, oraz omawia, naczym polegaich profilaktyka; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wyjaśnia, czymsą badania profilaktyczne i badania przesiewowe oraz w jakich grupach i kiedy powinny byćwykonywane; omawia pojęcie grupy ryzyka; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wymienia objawy, które mogąświadczyć o chorobie, w tym: zmiany skórne, bóle brzucha, klatki piersiowej, głowy, wymioty, krew w stolcu; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) mierzy temperaturę ciała przy użyciu różnych termometrów; wyjaśnia, czym jest gorączka, kiedy jest groźna, a kiedynie trzebajej obniżać; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) wyjaśnia, czymsą szczepienia; wyjaśnia, dlaczego wartosię szczepić; X X

Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) wymienia zasady przygotowaniasię dowizyty lekarskiej, w tymdo wizyty stomatologicznej, oraz zasady higieny osobistej; przygotowuje odpowiedzi napytania standardowo zadawane przez lekarza; X X

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) postępuje w stanach zagrożeniażycia i zdrowia zgodnie z zasadami udzielania pierwszej pomocy; wymienia sytuacje, w których należy wezwać zespół ratownictwa medycznego (karetkę pogotowia). X X X Dział III. Aktywność fizyczna Pytanie wiodące: Jak systematycznie podejmować pozaszkolną aktywność fizyczną orazświadomie ograniczać sedentarny stylżycia (bezczynność ruchową) w kontekście dbałości o zdrowie, zeszczególnym uwzględnieniem profilaktyki otyłości? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) systematycznie uczestniczy w różnorodnych formach aktywności fizycznej, szczególnie naświeżym powietrzu; dobiera strójdo panujących warunków atmosferycznych; stosuje zasady bezpieczeństwa podczas aktywności fizycznej; wymienia korzyści zdrowotne wynikające z aktywności fizycznej, w tym w profilaktyce nadwagi i otyłości; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) promuje aktywność fizyczną w grupach rówieśniczych i rodzinie; dążydo zalecanego poziomu aktywności fizycznej (np. wspomagającsię technologiami informacyjno-komunikacyjnymi); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) znajduje miejsca, obiekty i wydarzenia w najbliższej okolicy, które można wykorzystać dopodejmowania aktywności fizycznej w sposób bezpieczny i zgodny z jego zainteresowaniami; X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) ogranicza czas spędzany w pozycji siedzącejlub leżącej w ciągu dnia przez aktywne przerwy (np. ćwiczenia rozciągające, ćwiczenia oporowe, ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia wzroku); wymienia negatywne skutki zdrowotne wynikające z prowadzenia sedentarnego stylużycia (bezczynności ruchowej); X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) systematycznie wykonujećwiczenia relaksacyjne, w tymćwiczenia oddechowe; rozumie znaczenie ćwiczeń fizycznychdla obniżenia stresu; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) przyjmuje prawidłową pozycję ciała podczas codziennych aktywności; regularnie wykonujećwiczenia ukierunkowanena kształtowanie prawidłowej postawy; X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) praktykuje techniki relaksacji przed zaśnięciem i stosuje zasady higieny snu; wyjaśnia znaczeniesnu dlazdrowia fizycznego i psychicznego; określa zalecaną długość snudla osób w jego wieku; opisuje kluczowe czynniki wpływającena jakośćsnu, zeszczególnym uwzględnieniem negatywnego wpływu korzystania z urządzeń elektronicznych przed zaśnięciem. X X X

Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 378

Dział IV. Odżywianie Pytanie wiodące: Jak zdrowosię odżywiać, abywspierać swój rozwój fizycznyze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki nieprawidłowej masy ciała? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) stosujesię dozaleceń zgodnych z talerzem zdrowego żywienia, zeszczególnym uwzględnieniem regularnego spożywania posiłków, w tymdużej ilości warzyw i owoców; dostosowuje wielkość porcji doswoich potrzeb; unikażywności niekorzystnej dlazdrowia (np. fast foodów, słodyczy); X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) stosuje zasady zdrowego nawadniania; unika słodzonych napojów; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) samodzielnie przygotowuje proste, zdrowe posiłki oraz zdrowe przekąski; wybiera produkty bogate w podstawowe składniki odżywcze; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) uprawia rośliny jadalne w celu przygotowania zdrowych posiłków; wskazuje produkty pochodzenia roślinnego korzystnedla zdrowia; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) rozpoznaje oznakowaniana etykietach produktów spożywczych, w tyminformacje o wartości odżywczej i alergenach, a także wyjaśniaich znaczenie oraz zastosowanie w wyborze produktów; korzysta z wiarygodnych aplikacji mobilnychdo analizy składu produktów; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) oceniaświeżość produktów spożywczych; rozpoznaje oznaki psucia siężywności; stosuje podstawowe metody przechowywaniażywności; szacuje zapotrzebowaniena produkty spożywcze, abyunikać ichmarnotrawienia. X X X Dział V. Zdrowie psychiczne Pytanie wiodące: Jak dbać o dobrostan psychiczny i emocjonalny, w tympoczucie własnej wartości i skuteczności? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia pojęcie zdrowia psychicznego, czynnikije chroniące orazte, które zwiększają ryzyko występowania zaburzeń psychicznych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) rozpoznaje i nazywa emocje u siebie i innych osób; omawia i stosuje konstruktywne sposoby radzenia sobie z emocjami, m.in. techniki uważności; omawia zasady pierwszej pomocy emocjonalnej; X X X X

Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia pojęcie stresu; wyjaśnia wpływ stresu naciało, myśli, emocje, zdolności poznawcze; stosuje konstruktywne sposoby radzenia sobieze stresem; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia pojęcie pozytywnej samooceny i pozytywnego obrazu siebie, a także wymienia sposobyich budowania w swoimżyciu; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) omawia pojęcie postawy asertywnej; adekwatnie dosytuacji korzysta z asertywności; odróżnia, czym jest postawa asertywna, a czym agresywna i uległa; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) omawia pojęcie przemocy; wymienia przykłady zachowań przemocowych, w tymprzemoc fizyczną, psychiczną, rówieśniczą i cyberprzemoc; omawia sposoby reagowaniana przemoc i wskazuje miejsca, w których można szukać pomocy, będąc osobą doświadczającą przemocylub jejświadkiem; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) omawia pojęcie zachowań autoagresywnych; wymienia konsekwencje zdrowotne związane z zachowaniami autoagresywnymi; wskazuje miejsca, w których można szukać pomocy; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) omawia zagadnienie komunikacji werbalnej i niewerbalnej orazich znaczenie w relacjach interpersonalnych, w tymrówieśniczych, rodzinnych i innych; rozwija umiejętności komunikacyjne; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) wskazuje miejsca uzyskania pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznejdla dzieci i młodzieży, w tymtelefony zaufania; omawia sytuacje wymagające reakcji osób dorosłych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 10

10) omawia potrzeby osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z zaburzeniemze spektrum autyzmu, ADHD, rozwojowymi zaburzeniami uczenia się, zaburzeniem rozwoju intelektualnego, oraz potrzeby osób z niepełnosprawnościami fizycznymi. X X X X Dział VI. Zdrowie społeczne Pytanie wiodące: Jak budować relacje interpersonalne opartena otwartości, zaufaniu i podmiotowości w otoczeniu rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym i lokalnym? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wyjaśnia pojęcia: koleżeństwo, przyjaźń, zauroczenie, zakochanie, miłość, a także rozpoznaje niewłaściwe zachowania w tych relacjach; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wymienia i omawia funkcje rodziny; opisuje przejawy jejprawidłowego funkcjonowania; omawia wartość rodziny w życiu osobistym człowieka; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia czynniki wpływającena atmosferę w rodzinie, znaprawa i obowiązki dziecka oraz rodziców; X X

Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia sposoby dbania o więzi rodzinne (relacje z matką, ojcem, rodzeństwem, dziadkami i dalszą rodziną); X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) opisuje zmiany mogące występować w rodzinach, w tymseparację, rozwód, wejście rodziców w nowe związki, adopcję, rodzicielstwo zastępcze, pojawieniesię rodzeństwa, chorobę i śmierć, a także wymienia sposoby radzenia sobie w takich sytuacjach. X X X Dział VII. Dojrzewanie Pytanie wiodące: Jak akceptować przemiany okresu dojrzewania oraz radzić sobie z jego wyzwaniami i kształtować pozytywny obraz własnego ciała? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opisuje fizyczne, psychiczne, emocjonalne oraz społeczne zmiany występujące w okresie dojrzewania; omawia zmiany zachodzące w mózgu podczas dojrzewania oraz wpływ tych zmianna zachowanie nastolatków; wyjaśnia różnice między dojrzewaniem fizycznym a dojrzałością psychiczną; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) identyfikuje zmiany dotyczące dojrzewania należące donormy medycznej, w tymróżne tempo wzrostu, zmianę sylwetki, ginekomastię, nocne polucje, mutację, wzmożone poceniesię, zmianę zapachu, mimowolne erekcje, owłosienie, wzrost piersi, pojawieniesię miesiączki, trądzik, a także odbiegające odnormy medycznej, w tymprzedwczesnelub opóźnione dojrzewanie, stulejkę, nieprawidłową wydzielinę z pochwy, nieprawidłowości związane z miesiączkowaniem; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wymienia i stosuje zasady higieny osobistej związanej zezmianami okresu dojrzewania, higieny skóry twarzy, higieny całego ciała, w tymnarządów płciowych; wymienia zasady użycia podpasek i tamponów; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia etapy cyklu miesiączkowego i jego wpływ nacodzienne funkcjonowanie i samopoczucie. X X Dział VIII. Zdrowie seksualne Pytanie wiodące: Jak kształtować pozytywną postawę wobec seksualności człowieka wraz z respektowaniem autonomii cielesnej swojej i innych osób? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) charakteryzuje pojęcia: zdrowie seksualne, seksualność i omawiaich rolę w życiu człowieka; X X X

Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia budowę i podstawowe funkcje narządów płciowych wewnętrznych i zewnętrznych; X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia proces zapłodnienia; wymienia najważniejsze fakty dotyczące przebiegu ciąży, porodu oraz opieki nadnoworodkiem; X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia zagadnienie autonomii cielesnej orazto, w jaki sposób asertywnie o niądbać; wymienia rodzaje zachowań dorosłegolub rówieśnika, któresą przekroczeniem granic intymnych; wyszukuje przepisy prawne dotyczące ochrony seksualności osób poniżej 15 rokużycia, w tymart. 200 i art. 202 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i
1965); omawia możliwości uzyskania pomocy w sytuacji zagrożenia; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wymienia stereotypy płciowe oraz wyjaśniaich wpływ nafunkcjonowanie człowieka. X X X Dział IX. Zdrowieśrodowiskowe Pytanie wiodące: Jakśrodowisko naturalne i jego zanieczyszczenia wpływająna zdrowie publiczne i indywidualne? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia wpływ jakościśrodowiska naturalnegona zdrowie człowieka, w tymzanieczyszczenia powietrza i wód, zmniejszenie ilości terenów zielonych, zmiany klimatu; wyjaśnia, jakwzrostśredniej globalnej temperatury wpływana zdrowie i warunkiżycia człowieka; X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) sprawdza aktualny stan zanieczyszczenia powietrza przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. specjalistycznych aplikacji mobilnych) oraz podaje przykłady ograniczania jego poziomu w swoim otoczeniu; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia, dlaczego kontakt z naturą jest istotny dlazdrowia; wyjaśnia, czym jest odpowiedzialność zazwierzęta domowe, jakrównieżza dziką przyrodę i ekosystemy; X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) sprawdza natężenie hałasu przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. specjalistycznych aplikacji mobilnych) oraz podaje przykłady ograniczania jego poziomu w swoim otoczeniu; wyjaśnia zasady profilaktyki niedosłuchu; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) podejmuje działania proekologiczne, abypoprawić stanśrodowiska naturalnego i własne zdrowie. X X

Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 378

Dział X. Internet i profilaktyka uzależnień Pytanie wiodące: Co należy wiedziećna temat bezpiecznego korzystania z Internetu i zagrożeń związanych z zażywaniem substancji psychoaktywnych? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) przestrzega zasad higieny cyfrowej; omawia definicje zjawiska: niebieskiegoświatła, szyi SMS-owej, krótkowzroczności w kontekście nadużywania urządzeń ekranowych; omawia różnice między relacjami międzyludzkimibez użycia oraz z użyciem technologii i urządzeń elektronicznych; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia zagrożenia wynikające z niewłaściwego używania technologii informacyjno- -komunikacyjnych, w tymcyberprzemoc, hejt, mowę nienawiści, kreowanie cyberrzeczywistości, zjawisko patostreamingu, uzależnienieod Internetu i gier komputerowych oraz niebezpieczne kontakty w sieci, m.in. uwodzenie w sieci (grooming); omawia korzyści i zagrożenia związane zesztuczną inteligencją oraz wirtualną rzeczywistością (VR); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia korzyści wynikające z przestrzegania „domowych zasad ekranowych”; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia zagrożenia związane z zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tymalkoholu, wyrobów tytoniowych, napojów energetyzujących; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) omawia sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tymze spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, spożywaniem napojów energetyzujących, a także wymienia sposoby uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) formułuje argumenty dotyczące korzyści wynikających z niezażywania substancji psychoaktywnych, w tym niespożywania alkoholu, nieużywania wyrobów tytoniowych, niespożywania napojów energetyzujących. X X X

Dziennik Ustaw – 11 – Poz. 378

KLASY VII i VIII Dział I. Wartości i postawy Pytanie wiodące: Jak kształtować postawy i wartości związane z godnością, szacunkiem oraz prospołecznym podejściemdo zdrowia i troską o środowisko naturalne? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) rozumie, żegodność człowieka stanowi fundamentalną wartośćna wszystkich etapach jegożycia;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) potrafi w imię godności i ludzkiego szacunku akceptować człowiekabez względuna jego indywidualne cechy, choroby, niepełnosprawności;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) rozumie, żezdrowie stanowi wartość nadrzędną w różnych kręgach kulturowych;

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) dba o poczucie własnej sprawczości w odniesieniudo zdrowia własnego i innych osób oraz stanuśrodowiska naturalnego i klimatu;

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) przyjmuje postawę prospołeczną w odniesieniudo zdrowia innych osób; rozumie ideę zachowań prozdrowotnych w kontekście zdrowia publicznego, w tymdonacji krwi, szczepień ochronnych, badań profilaktycznych oraz unikania zażywania substancji psychoaktywnych; rozumie, naczym polega kultura wolontariatu i maświadomość, żesłuży onadobru innych osób, w tymdziałaniomna rzecz ochronyśrodowiska naturalnego. Dział II. Zdrowie fizyczne Pytanie wiodące: Jak zapobiegać najczęstszym chorobom cywilizacyjnym i zakaźnym orazjak budować empatyczną postawę wobec osób z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnościami? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia czynniki, które wpływają pozytywnie i negatywniena zdrowie i samopoczucie; wyjaśnia, w jaki sposóbsam może wpływaćna zdrowie; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia, czymsą choroby zakaźne, jakiesą drogiich przenoszenia, w tymdroga kropelkowa, płciowa, przez krew, przez kontakt, a także wyjaśnia, jakmożna ograniczyć ryzyko zakażenia; opisuje objawy najczęstszych chorób zakaźnych oraz wymienia, które z nich mogąbyć groźne; wymienia objawy sepsy; wyjaśnia, czymsą antybiotyki, czym jest antybiotykoodporność i zagrożenia z niej wynikające; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) stosuje zasady epidemiologicznej profilaktyki; wyjaśnia, czymsą epidemie i pandemie orazjak donich dochodzi; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wyjaśnia znaczenie szczepień w przeszłości i obecnie; rozróżnia szczepienia obowiązkowe i zalecane; omawia, czymsą ruchy antyszczepionkowe, czym jest dezinformacja o szczepieniach i jakją rozpoznać; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) opisuje podstawowe mierniki zdrowia fizycznego oraz ichwartości referencyjnedla swojego wieku, w tym wskaźnik masy ciała (BMI), ciśnienie tętnicze krwi, tętno, stężenie glukozywe krwi, profil lipidowy; zapomocą aparatu automatycznego mierzy tętno oraz ciśnienie tętnicze krwi w spoczynku i powysiłku fizycznym, a także wyjaśnia znaczenie monitorowania tych parametrów przez całeżycie; X X X X

Dziennik Ustaw – 12 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) identyfikuje przeszkody społeczne, techniczne i architektoniczne w życiu osób z niepełnosprawnością oraz podaje przykłady rozwiązań pozwalających natworzenie przestrzeni przyjaznej osobom z niepełnosprawnością. X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wymienia choroby przenoszone przez zwierzęta naludzi oraz sposoby ochrony przed nimi; opisuje, jakusunąć kleszcza; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia najczęstsze choroby przewlekłe i cywilizacyjne (np. otyłość, nadciśnienie tętnicze, różne typy cukrzycy, zaburzenia lipidowe, choroby nerek, choroby wątroby, choroby serca, alergie, nowotwory, zaburzenia psychiczne, choroby otępienne); opisuje wyzwania osóbżyjących z chorobami przewlekłymi; prezentuje postawę opartąna zrozumieniu problemów stojących przed osobami chorymi przewlekle. X X X X Dział III. Aktywność fizyczna Pytanie wiodące: Jak promować aktywny stylżycia, zastępować bezruch ruchem, korzystać z aktywnego transportu oraz podejmować aktywność fizyczną, abyzapobiegać chorobom? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) promuje aktywność fizyczną, inicjując, organizując i uczestnicząc w różnorodnych wydarzeniach, projektach i wyzwaniach, które zachęcajądo aktywności fizycznej; angażuje społeczność szkolną i lokalnądo wykonywania regularnychćwiczeń; wyjaśnia korzyści zdrowotne wynikające z aktywności fizycznej w kontekście profilaktyki chorób; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) planuje i monitoruje własną 24-godzinną aktywność, w tymaktywność fizyczną, wypoczynek i sen, także z wykorzystaniem technologii informacyjno- -komunikacyjnych; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) regularnie wykonujećwiczenia, które wspierają prawidłową postawę ciała oraz zapobiegają bólom pleców i dysfunkcjom mięśnidna miednicy; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) zastępuje bezruch ruchem w codziennych czynnościach (np. wybiera schody zamiast windy) oraz systematycznie korzysta z aktywnego transportu (np. chodzenie pieszo, jazdana rowerze); uzasadnia znaczenie aktywnego stylużyciadla zdrowia fizycznego, psychicznego orazśrodowiska naturalnego; X X

Dziennik Ustaw – 13 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) korzysta z różnych metod hartowania organizmu; wymienia różne metody i korzyści zdrowotne hartowania organizmu. X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) formułuje argumentyna temat korzyści zdrowotnych wynikających z aktywności fizycznej w kontekście profilaktyki wybranych chorób niezakaźnych (np. otyłości, chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, zaburzeń metabolicznych, niepłodności, zwyrodnienia stawów i osteoporozy, depresji i innych zaburzeń psychicznych); wyjaśnia krótko- oraz długoterminowe konsekwencje zdrowotne wynikające z braku aktywności fizycznej; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) formułuje argumentyna temat motywów uczestnictwa w aktywności fizycznej, a także omawia bariery i sposobyich pokonywania; omawia znaczenie aktywności fizycznejdla rozwoju psychospołecznego. X X X Dział IV. Odżywianie Pytanie wiodące: Jak samodzielnie planować i komponować zbilansowane posiłki oraz przeciwdziałać niezdrowym zachowaniomżywieniowym? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) samodzielnie planuje i komponuje zbilansowane posiłki zgodnie z zaleceniami talerza zdrowegożywienia, w tym z wykorzystaniem technologii informacyjno- -komunikacyjnych (np. wiarygodnych aplikacji mobilnych, programów komputerowych); X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) przygotowuje napój izotoniczny oraz posiłki przedwysiłkowe i powysiłkowe; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wymienia konsekwencje zdrowotne wynikające z niewłaściwego odżywiania (np. nadwagę, otyłość, insulinooporność, cukrzycę typu 2, choroby układu krążenia); omawia znaczenie diety w kontekście chorób autoimmunologicznych (np. celiakię, cukrzycę typu 1, Hashimoto) i alergii pokarmowych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) opisuje negatywne skutki stosowania nieprawidłowych diet, nadużywania suplementów, spożywania napojów energetyzujących oraz stosowaniaśrodków dopingujących. X X

Dziennik Ustaw – 14 – Poz. 378

Dział V. Zdrowie psychiczne Pytanie wiodące: Jakiesą uwarunkowania zdrowia psychicznego i emocjonalnego oraz czynnikówje chroniących? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia zależność między emocjami, myślami a objawami fizycznymi i zachowaniem; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) analizuje swoje zachowanie, uczucia i potrzeby w różnych sytuacjachpod kątem budowania poczucia własnej wartości; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) dba o pozytywny obraz własnego ciała; analizuje, jaki wpływna obraz ciała mają m.in. Internet oraz media społecznościowe; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) stosuje zasady pierwszej pomocy emocjonalnej wobec osóbze swojego otoczenia. X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje czynniki indywidualne i środowiskowe mające wpływna własny dobrostan i stosuje adekwatne techniki radzenia sobie z trudnościami; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia potrzeby osób z zaburzeniami psychicznymi występującymi najczęściej w okresie dojrzewania, w tym z zaburzeniami depresyjnymi, lękowymi, psychotycznymi, odżywiania (bulimią, anoreksją), dysmorfofobią. X X X Dział VI. Zdrowie społeczne Pytanie wiodące: Jak rozwijać relacje interpersonalne opartena otwartości, zaufaniu i podmiotowości w otoczeniu rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym i lokalnym? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opisuje oznaki zakochania; odróżnia zakochanie odpopędu seksualnego orazod miłości, a także miłość młodzieńcząod miłości dojrzałej; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) nawiązuje i utrzymuje relacje, dbając o swoje potrzeby, jednocześnie szanując potrzeby innych osób; rozumie swoją rolę w budowaniu pozytywnej atmosfery w rodzinie; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) rozpoznaje manipulację w najbliższym otoczeniu oraz asertywniena niąreaguje; X X X

Dziennik Ustaw – 15 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia sposoby rozwiązywania problemów i konfliktów, w tymalternatywne metody rozwiązywania sporów, w szczególności mediacje. X X X Dział VII. Dojrzewanie Pytanie wiodące: Jak w okresie dojrzewania troszczyćsię o swoje ciało? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia cele rozwojowe i wyzwania etapu dojrzewania oraz kolejnych etapówżycia człowieka, w tym menopauzy, andropauzy, starości; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia czynniki wpływającena prawidłowy rozwój płciowy; monitoruje stan swojego ciała oraz identyfikuje możliwe nieprawidłowości i urazy układu moczowo- -płciowego, w tymendometriozę, adenomiozę, zespół policystycznych jajników, nietrzymanie moczu, skręt jądra, złamanie prącia, wnętrostwo, spodziectwo, załupek; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) charakteryzuje dostępnena rynku produkty menstruacyjne; wyjaśnia zjawisko ubóstwa menstruacyjnego i sposoby przeciwdziałaniamu. X X Dział VIII. Zdrowie seksualne Pytanie wiodące: Jakie znaczeniema seksualność w życiu człowieka między innymi w kontekście rozumienia i respektowania autonomii cielesnej własnej oraz innych osób? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wyjaśnia pozytywne znaczenie ludzkiej seksualności; omawia pojęcie popędu seksualnego i jego zmian w okresie dojrzewania; wymienia powody podjęcia aktywności seksualnej oraz konsekwencje z nią związane; rozumie rolę odpowiedzialności w odniesieniudo seksualności w życiu człowieka; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia pojęcie orientacji psychoseksualnej i kierunkijej rozwoju; wyjaśnia pojęcia związane z tożsamością płciową; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia kryteriaświadomej zgody; identyfikuje elementy seksualizacji oraz presji związanej z podjęciem aktywności seksualnej obecne w mediach społecznościowych, środkach masowego przekazu, kulturze młodzieżowej orazwe własnym otoczeniu, a także wymienia sposoby przeciwdziałania im i radzenia sobie z nimi; omawia elementy dojrzałego, świadomego i odpowiedzialnego przygotowaniasię doinicjacji seksualnej; wymienia konsekwencje przedwczesnej inicjacji seksualnej; X X X X

Dziennik Ustaw – 16 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) charakteryzuje metody antykoncepcji (mechaniczne, hormonalne, chemiczne, naturalne); X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) rozróżnia formy przemocy seksualnej, w tym molestowania seksualnego, a także omawia sposoby reagowania, gdysam jejdoświadczalub gdy doświadczająjej inni; identyfikuje miejsca, w których można uzyskać pomoc. X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wymienia infekcje i choroby przenoszone drogą płciową, w tymkiłę, rzeżączkę, chlamydiozę, zakażenie wirusem HPV, HBV, HCV, HIV i HSV; wymienia uniwersalne zasady profilaktyki infekcji i chorób przenoszonych drogą płciową; rozpoznaje objawy wymagające interwencji lekarskiej; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wymienia specjalności zawodowe zajmującesię tematem seksualności człowieka i zdrowia reprodukcyjnego (ginekologię, urologię, andrologię, seksuologię, dermatologię i wenerologię, proktologię, endokrynologię, położnictwo, fizjoterapię uroginekologiczną, farmację). X Dział IX. Zdrowieśrodowiskowe Pytanie wiodące: Jak rozpoznać i ocenić poziom zagrożeń zdrowotnych związanych z degradacjąśrodowiska naturalnego oraz zmianą klimatu i jakie działania mogą pomóc w minimalizowaniu tych zagrożeńdla zdrowia człowieka? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opisuje, jakzmiany klimatu i degradacjaśrodowiska naturalnego wpływająna zdrowie indywidualne i publiczne, wymienia choroby, które mogąbyć ich wynikiem, w tymzaburzenia psychiczne, choroby układu oddechowego, układu sercowo-naczyniowego, choroby skóry, a także wskazuje negatywne następstwa ekstremalnych zjawisk pogodowychdla zdrowia; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia, jakutrata bioróżnorodności wpływa nazdrowie indywidualne i zdrowie publiczne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) realizuje działaniana rzecz poprawy stanuśrodowiska naturalnego; uczestniczy w działaniach promujących zdrowieśrodowiskowe. X X

Dziennik Ustaw – 17 – Poz. 378

Dział X. Internet i profilaktyka uzależnień Pytanie wiodące: Jak identyfikować zachowania ryzykowne u siebie i innych osób w zakresie szkodliwego korzystania z technologii informacyjno -komunikacyjnych, zażywania substancji psychoaktywnych oraz występowania uzależnień behawioralnych? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opisuje specyfikę cyfrowych relacji i zachowań; wymienia konsekwencje nadmiernego dzieleniasię informacjami osobistymi w Internecie oraz konsekwencje odbioru niewłaściwych treści, takichjak patostreaming, internetowe wyzwania (challenge); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) analizuje własną aktywność w Interneciepod kątem potencjalnych zagrożeń (np. cyberprzemocy, hejtu i mowy nienawiści, sekstingu, korzystania z pornografii, uzależnieniaod mediów społecznościowych i gier komputerowych); X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wymienia konsekwencje zdrowotne i psychospołeczne zażywania substancji psychoaktywnych (np. spożywania alkoholu, używania wyrobów tytoniowych, zażywania narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innychniż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi) oraz korzystania z technologii informacyjno- -komunikacyjnych w szkodliwydla siebie oraz najbliższego otoczenia sposób; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wykorzystuje sposoby chroniące przed szkodliwym korzystaniem z technologii informacyjno- -komunikacyjnych i przed zażywaniem substancji psychoaktywnych (np. spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, zażywaniem narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innychniż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi), a także stosuje postawę asertywną i nieulega presji otoczenia. X X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) formułuje argumenty zachęcającedo unikania ryzykownych zachowań wpływającychna rozwój uzależnień; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) realizuje działania promujące higienę cyfrową i styl życia wolnyod ryzykownych zachowańwe współpracy ześrodowiskiem rówieśniczym, rodzinnym, szkolnym i lokalnym. X X

Dziennik Ustaw – 18 – Poz. 378

Warunki i sposób realizacji Przedmiot edukacja zdrowotna pozwala uczniomna zdobywanie wiedzy i rozwijanie umiejętności, które mają realne zastosowanie w ichcodziennymżyciu i które wpływająna ichświadome decyzje dotyczące zdrowia. Nauczyciel w tymprocesie odgrywa rolę przewodnika i mentora, który współpracuje z uczniami, wspieraich w kształtowaniu postaw, wartości i nawyków sprzyjających dbałości o zdrowie. Zadaniem nauczyciela jest również inspirowanie uczniówdo podejmowaniaświadomych i odpowiedzialnych decyzji dotyczących zdrowia – zarówno własnego, jak i otoczenia. Wymagania szczegółowe w podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmują dziesięć działów, których realizacja powinna uwzględniać całościowe podejście, a proces nauczania musibyć spójny. Nauczyciel powinien zaplanować odpowiednią liczbę godzindla każdego działu, proporcjonalniedo wymagań szczegółowych i potrzeb uczniów. Ze względuna cele edukacji zdrowotnej, w szczególności rozwijanie kompetencji związanych z całożyciową dbałością o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia, przedmiot powinien mieć charakter praktyczny oraz wykorzystywać nowoczesne, aktywizujące metody nauczania. Konieczne jest przekazanie uczniom wiedzyna temat wybranych zagadnień (np. symptomów chorób). Jednakdo realizacji edukacji zdrowotnej rekomendowana jest metoda projektu, przede wszystkim w zakresie wymagań szczegółowych dotyczących aktywności fizycznej i odżywiania, zdrowiaśrodowiskowego oraz budowania postaw i relacji społecznych. Z jednej strony wzmocnito samodzielność i odpowiedzialność uczniówza wdrażanie zachowań prozdrowotnych i unikanie zachowań ryzykownych, a z drugiej strony stworzyim warunkido indywidualnego

§ 1 ust. 6 pkt 2

kierowania procesem uczeniasię. Rekomendowane jestteż wykorzystanie aktywnych form pracy z dziećmi i młodzieżą pozwalającychna pogłębienie tematu, pracę warsztatowączy podzieleniesię własnymi przemyśleniami. Ze względuna potrzebę kształtowania nawyku regularnej aktywności fizycznej i zdrowego odżywiania zalecasię realizację wymagań szczegółowych z działów dotyczących regularnej aktywności fizycznej i zdrowego odżywiania w formie semestralnych projektów tematycznych. Projekty powinny obejmować zajęcia wprowadzające, ustalenie zadańna cały semestr orazich weryfikacjęna zakończenie. Wykonywanie zadań i wyzwań powinno byćwspierane korzystaniem z nowoczesnych technologii (np. wiarygodnych aplikacji mobilnych) o raz z dzienniczków aktywności fizycznejczy zdrowego odżywiania. Z uwagina specyfikę celów kształcenia w nauczaniu edukacji zdrowotnej najlepiej sprawdząsię następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i drama. Doświadczenia edukacyjne i projekty w ramach edukacji zdrowotnej mogąbyć realizowane m.in. w formie:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) zorganizowania międzypokoleniowego pikniku rekreacyjnego;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjścia edukacyjnegodo pobliskiego ekologicznego gospodarstwa rolnego i wspólnego przygotowania posiłku z uprawianej tamżywności;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wizyty w domu seniora i uczestnictwa w zajęciach integracyjnych;

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wizyty w gabinecie lekarskim (np. podstawowej opieki zdrowotnej, stomatologicznym, dermat ologicznym), stacji sanitarno-epidemiologicznejlub w formie spotkania z przedstawicielem zawodu związanego zezdrowiem człowieka;

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) zorganizowania szkolnego dnia sportu;

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) przygotowania i przeprowadzenia zajęćna temat wybranego zagadnienia zdrowotnego przez uczniów starszych klasdla uczniów młodszych klas;

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) zorganizowania klasowej wycieczki rowerowejlub uczestnictwa w programach popularyzujących rower jakośrodek transportudo szkoły;

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) przygotowania postów edukacyjnychna temat wybranego zagadnienia dotyczącego edukacji zdrowotnej przeznaczonychdo zamieszczeniana profilulub stronie internetowej szkoły;

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) wizyty w klubie gospodyń wiejskich i udziałuwe wspólnych aktywnościach;

§ 1 ust. 6 pkt 10

10) wyjściado sklepu spożywczego, w tymanalizowania etykiet wybranych rodzajów produktów spożywczych, a następnie przeprowadzenia dyskusji w klasiena tematświadomych wyborów konsumenckich;

§ 1 ust. 6 pkt 11

11) zorganizowania zajęćdla młodszych uczniów w szkolnejświetlicylub bibliotece;

Dziennik Ustaw – 19 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 12

12) przeprowadzenia przez uczniów ankiety wśród członkówich rodzin i lokalnegośrodowiskana temat wybranego zagadnienia zdrowotnego, a następnie analizy i prezentacji wyników zebranych przez wszystkich uczniów;

§ 1 ust. 6 pkt 13

13) zorganizowania wystawy plakatów zachęcającychdo podejmowania zachowań prozdrowotnych;

§ 1 ust. 6 pkt 14

14) wizyty w lokalnej instytucji zajmującejsię wspieraniem ludzi chorychlub działaniamina rzecz zdrowego środowiska;

§ 1 ust. 6 pkt 15

15) wizyty w instytucji organizującej wolontariat promujący zachowania prozdrowotne, związany z szeroko pojętym zdrowiem;

§ 1 ust. 6 pkt 16

16) wyjścia edukacyjnego w naturę (np. dopobliskiego lasu, parku miejskiego, parku krajobrazowego, parku narodowego). Realizacja edukacji zdrowotnej powinnabyć również włączona w strategię i plany rozwoju szkoły oraz program wychowawczo-profilaktyczny szkoływe współpracy z rodzicami orazśrodowiskiem lokalnym. Interdyscyplinarny charakter edukacji zdrowotnej wymaga współpracy z nauczycielami innych przedmiotów obejmujących treści zbliżonedo problematyki edukacji zdrowotnejlub z niązwiązane (m.in. przyrody, biologii, geografii, wychowania fizycznego, chemii, edukacjidla bezpieczeństwa, etyki) oraz współpracy z psychologiem szkolnym, pedagogiem szkolnym, pielęgniarkąśrodowiska nauczania i wychowanialub higienistką szkolną. Powiązanie podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna (w zakresie poszczególnych działów) z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów (w zakresie poszczególnych działów) Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna (poszczególne działy) Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów (poszczególne działy) Dział II. Zdrowie fizyczne Biologia: Dział III. Organizm człowieka w zakresieust. 4 dotyczącego układu krążenia i ust. 6 dotyczącego układu oddechowego Wychowanie fizyczne: Dział I. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna Edukacjadla bezpieczeństwa: Dział III. Podstawy pierwszej pomocy Dział III. Aktywność fizyczna Wychowanie fizyczne: Dział I. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna; Dział II. Aktywność fizyczna; Dział III. Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej Dział IV. Odżywianie Biologia: Dział III. Organizm człowieka w zakresieust. 3 dotyczącego układu pokarmowego i odżywianiasię Dział V. Zdrowie psychiczne Etyka: Dział III. Człowiek wobec siebie Dział VI. Zdrowie społeczne Etyka: Dział II. Człowiek wobec innych ludzi Wiedza o społeczeństwie: Dział I. Społeczna natura człowieka

§ 1 ust. 6 pkt 16

Dział VII. Dojrzewanie Biologia: Dział III. Organizm człowieka w zakresieust. 11 dotyczącego rozmnażania i rozwoju Dział VIII. Zdrowie seksualne Dział IX. Zdrowieśrodowiskowe Geografia: Dział. XVIII. Geografia obszarów okołobiegunowych: środowisko przyrodnicze; skutki zmian klimatu Z perspektywy podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna ważne jest także kształtowanie kompetencji związanych z empatią, asertywnością, wyszukiwaniem, weryfikowaniem i prezentowaniem informacji, a takie umiejętnościsą uwzględnione w wymaganiach szczegółowych w podstawie programowej w zakresie przedmiotu język polski (tj. tworzenie wypowiedzi, uczestniczenie w rozmowiena zadany temat, sygnały konstrukcyjne wzmacniające więź między uczestnikami dialogu, tłumaczące sens, rozróżnianie argumentów odnoszącychsię dofaktów i logiki oraz odwołującychsię doemocji, dokonywanie selekcji informacji, rozwijanie umiejętności krytycznej oceny pozyskanych informacjiitp.).”;

Dziennik Ustaw – 20 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) w załącznikunr 4a dorozporządzenia:

§ 1 ust. 6 pkt 2 lit. a

a) w części zatytułowanej „W branżowej szkole I stopnia z zakresu kształcenia ogólnegosą realizowane następujące przedmioty:”: – popkt 3 dodajesię pkt 3a w brzmieniu: „3a) edukacja obywatelska;”, – uchylasię pkt 13, – popkt 13 dodajesię pkt 13a w brzmieniu: „13a) edukacja zdrowotna2); ––––––––––––––––––––––––––––––––––––

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) Sposób nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna określają przepisy wydanena podstawieart. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 2022 r. poz.
1575).”,

§ 1 ust. 6 pkt 2 lit. b

b) poczęści zatytułowanej „Historia” dodajesię część zatytułowaną „Edukacja obywatelska” w brzmieniu: „Edukacja obywatelska Głównym celem podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacj a obywatelska jest przygotowanie uczniów doświadomego i odpowiedzialnego zaangażowania obywatelskiego w społeczeństwie demokratycznym. Przedmiot buduje i wzmacnia postawy patriotyczne młodych ludzi opartena poczuciu tożsamości i dumie z przynależnoścido wspólnoty, trosce o małą i dużą ojczyznę, poczuciu odpowiedzialnościza jejkształt. Równolegle przedmiot kształtuje otwartość i szacunek wobec innych, empatię i solidarność z innymi oraz zaangażowaniena rzecz dobra wspólnego. Wymagania ogólne podstawy p rogramowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska dotyczą: rozumienia sfery publicznej, zainteresowania sprawami publicznymi oraz zaangażowania obywatelskiego, które razem składająsię napostawę patriotyczną.”,

§ 1 ust. 6 pkt 2 lit. c

c) uchylasię część zatytułowaną „Wychowanie dożycia w rodzinie”,

§ 1 ust. 6 pkt 2 lit. d

d) poczęści zatytułowanej „ Wychowanie dożycia w rodzinie” dodajesię część zatytułowaną „ Edukacja zdrowotna” w brzmieniu: „Edukacja zdrowotna Głównym celem podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna jest rozwijanie zaawansowanych kompetencji uczniów w zakresie całożyciowej dbałości o zdrowie, z uwzględnieniem samodzielności w podejmowaniuświadomych decyzji zdrowotnych oraz odpowiedzialnościza zdrowie własne i otoczenia w zgodzie z aktualnymi wyzwaniami epidemicznymi oraz sytuacją geopolityczną. Uczniowie ucząsię, jakkształtować swój potencjał zdrowotny i kulturę zdrowotną orazjak budować bezpieczeństwo zdrowotne, dzięki czemu stająsię aktywnymi uczestnikami procesów prozdrowotnych w społeczeństwie. Edukacja zdrowotna oprócz rozwijania alfabetyzmu zdrowotnego (ang. health literacy) koncentrujesię nakształtowaniu zdolności krytycznego myślenia, analizy oraz oceny informacji dotyczących zdrowia. Procesten szczególnie akcentuje umiejętność podejmowania trafnych decyzji zdrowotnych – zarówno w odniesieniudo własnych potrzeb, jak i potrzeb otoczenia oraz społeczności, w której uczniowie funkcjonują. Kluczowym elementem jest również podejmowanie działań profilaktycznych i naprawczych, z uwzględnieniem aspektów zdrowia publicznego i środowiskowego. Wymagania ogólne podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmują rozumienie powiązań między różnymi aspektami zdrowia (fizycznego, psychicznego, społecznego, seksualnego i środowiskowego) a czynnikami wpływającymina ichkształtowanie, rozwijanie umiejętności analizowania i wykorzystywania wiarygodnych oraz rzetelnychźródeł informacji dotyczących zdrowia, a także promowanie zdrowego stylużycia i odpowiedzialnościza zdrowie publiczne. Uczniowie kształtują zdolność współpracy i zaangażowania w działania prozdrowotne w społeczności szkolnej i lokalnej, z uwzględnieniem szeroko pojmowanego zdrowia oraz praktycznego

§ 1 ust. 6 pkt 2 lit. d

wykorzystania zdobytej wiedzy w życiu osobistym i społecznymna obecnym etapieżycia oraz w przyszłości. Przedmiot edukacja zdrowotnama charakter interdyscyplinarny, integrując elementy nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i ścisłych.”,

Dziennik Ustaw – 21 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 2 lit. e

e) poczęści zatytułowanej „HISTORIA” dodajesię część zatytułowaną „EDUKACJA OBYWATELSKA” w brzmieniu: „EDUKACJA OBYWATELSKA Cele kształcenia – wymagania ogólne Przedmiot edukacja obywatelska realizuje następujące cele kształcenia:

§ 1 ust. 1

1. Cel – rozumienie sfery publicznej. Uczeń rozumie najważniejsze zjawiska oraz procesy społeczne i polityczne, a także zasady nimi rządzące, poddajeje analizie i ocenie.

§ 1 ust. 2

2. Cel – rozumienie oraz poszanowanie wartości i zasad demokracji. Uczeń rozumie podstawowe zasady i mechanizmy demokratycznego państwa prawa, w tymprawa człowieka, które gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, oraz odnosite prawado codziennych sytuacji życiowych.

§ 1 ust. 3

3. Cel – zainteresowanie sferą publiczną i posiadanie własnych opinii. Uczeń interesujesię wybranymi obszarami rzeczywistości społeczno-politycznej, formułuje i uzasadnia opinie w sprawach publicznych w oparciu o wartości (własne i społecznie uznane) i sprawdzone informacje.

§ 1 ust. 4

4. Cel – poszanowanie opinii innych osób. Uczeń rozumie i szanuje perspektywę oraz opinieinn ychosób, rozpoznaje kwestie kontrowersyjnelub sporne, prezentuje własne zdanie z szacunkiemdo odmiennych opinii i w dialogu poszukuje porozumienia.

§ 1 ust. 5

5. Cel – zaangażowanie obywatelskie. Uczeń identyfikuje problemy społeczne i poszukujeich rozwiązań, angażujesię indywidualnielub wewspółpracy z innymi w działaniana rzecz dobra wspólnego i ojczyzny.

§ 1 ust. 6

6. Cel – wpływaniena władze publiczne i interakcje państwo – obywatel. Uczeń potrafi załatwiać wybrane sprawy urzędowe i podejmować działania w interakcji z państwem; rozumie mechanizmy i formy uczestnictwa obywatelskiego i jeodpowiedzialnie wykorzystuje. Realizacja celów kształcenia – wymagań ogólnych podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska składasię z dwóch równoważnych elementów nauczania i uczeniasię, tj.:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opanowania wiedzy i umiejętności określonych w siedmiu działach tematycznych;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) realizacji trzech praktycznych działań obywatelskich. Elementyte wzajemniesię uzupełniają i tylkoich równoległa realizacja pozwala w pełni osiągnąć cele kształcenia. Z uwagina cele kształcenia – wymagania ogólne edukacji obywatelskiej szczególnie istotne jest rozwijanie następujących umiejętności:

§ 1 ust. 1

1. Umiejętność – poszukiwanie, weryfikowanie i krytyczne analizowanie informacjina tematy społeczne i polityczne.

§ 1 ust. 2

2. Umiejętność – określanie własnego zdaniana podstawie danych, wartości i potrzeb, a także jego wyrażanie oraz poparciego argumentami.

§ 1 ust. 3

3. Umiejętność – prowadzenie z szacunkiemdla innych dialogu w kwestiach spornych.

§ 1 ust. 4

4. Umiejętność – podejmowanie działańna rzecz rozwiązania wybranych problemów społecznych polegających na:

§ 1 ust. 4 pkt 1

1) identyfikowaniu i analizowaniu problemów społecznych w wybranym obszarze;

§ 1 ust. 4 pkt 2

2) formułowaniu propozycji rozwiązań problemów społecznych i realizacji działań (samodzielnielub zespołowo) nakierowanychna ichrozwiązanielub wpływaniuna władze publiczne, abyosiągnąćten cel.

§ 1 ust. 5

5. Umiejętność – wpływaniena władze publiczne polegające na:

§ 1 ust. 5 pkt 1

1) świadomym udziale w głosowaniu / wyborze przedstawicieli;

§ 1 ust. 5 pkt 2

2) umiejętności wpływaniana władze publiczne przez dialog z ichorganami;

§ 1 ust. 5 pkt 3

3) umiejętności wpływaniana władze publiczne przez formy protestu dopuszczone w porządku demokratycznym.

§ 1 ust. 6

6. Umiejętność – załatwianie podstawowych spraw urzędowych i ochrona własnych praw w relacji z państwem.

Dziennik Ustaw – 22 – Poz. 378

Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska obejmuje siedem działów, które odzwierciedlają sześć kręgów wspólnot, w których funkcjonuje uczeń – odrodziny, przez szkołę, wspólnotę lokalną i regionalną, ojczyznę i wspólnotę europejskąpo wspólnotę międzynarodową. Dodatkowo wyodrębniono dział wprowadzającydo tematyki edukacji obywatelskiej oraz dział dotyczący demokracji i prawa. W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska szczególnie istotne jest umożliwienie uczniom zrozumienia bieżących wydarzeń społeczno-politycznych. W tymcelu wprowadzono wymagania fakultatywnedo wyboru przez nauczyciela, a w wielu wymaganiach pozostawiono nauczycielowi dowolność wykorzystania bieżących przykładów. Każde z wymagań szczegółowych zawartych w tabelachłączy w sobie wiedzę, którą uczniowie powinni opanować, oraz umiejętności, które powinni zdobyć. Znak „X” w tabelach oznacza, żesposób pracy z danym wymaganiem powinien realizować danycel kształcenia oraz umożliwiać uczniom nabycie umiejętności. Dział I. Ja i społeczeństwo Pytanie wiodące: Coto znaczybyć dobrym obywatelem / dobrą obywatelką? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wyjaśnia, czym jest patriotyzm, i wskazuje różne formy oraz sposoby wyrażania identyfikacji z ojczyzną i troski o ojczyznę; rozumie, coto znaczybyć dobrym obywatelem (w przeszłości i obecnie); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) rozpoznaje przykłady ksenofobii, stereotypów i uprzedzeń oraz dyskryminacji, w tymmowy nienawiści, a także reagujena ichprzejawy w swoim otoczeniu; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) identyfikuje zachowania, które budują współpracę i zaufanie w grupie, oraz takie, które prowadzą dokonfliktów i podziałów; stosuje wybrane metody rozwiązywania konfliktów w grupie. X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje, cołączy, a codzieli społeczeństwo polskie, z czego możemybyć dumni jako państwo, oraz formułuje w tejsprawie opinię; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) nawybranych przykładach analizuje wpływ swoich codziennych, indywidualnych wyborówna otoczenie, w tymnaśrodowisko naturalne i innych ludzi; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) identyfikujena podstawie zebranych informacji wyzwania społeczne istotnedla młodego pokolenia oraz proponuje możliwe działania w danym obszarze; X X X

Dziennik Ustaw – 23 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) napodstawie wiarygodnychźródeł informacji weryfikuje wybraną teorię spiskową i wskazujejej wpływna społeczeństwo; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wyjaśnia, naczym polega obywatelski obowiązek obrony ojczyzny, a także formułuje opinię w sprawie różnych obowiązków w tymzakresie. X X X Dział II. Szkoła jako wspólnota Pytanie wiodące: Jak wspólnie tworzymy szkołę? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje szkolne reguły określone w statucie oraz prawa i obowiązki uczniowskie oraz reaguje w sytuacjach naruszenia reguł; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia, czym jest samorządność uczniowska, w tym samorząd klasowy, szkolny i rada szkoły, oraz wymienia sposoby włączania uczniów w decydowanie o sprawach szkoły i wie, jakje zastosować w praktyce. X X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) rozpoznaje problemy i potrzeby społeczności szkolnej, w miarę możliwości (samodzielnielub zespołowo) podejmuje działanie w tejsprawie; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) analizuje różne aspekty funkcjonowania systemu oświaty, w tymszkolnictwa zawodowego; wyjaśnia znaczenie obowiązku nauki i korzyści z jego realizacji; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia, czymsą mediacje i kiedy mogąbyć stosowane; wymienia korzyści wynikające z wykorzystania mediacji w konfliktach rówieśniczych i szkolnych; gdyjestto możliwe, w sytuacjach spornych odwołujesię domediacji. X X X X Dział III. Społeczność lokalna i regionalna Pytanie wiodące: Jak budujemy wspólnotę lokalną i regionalną? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) porównuje zadania samorządu terytorialnego (w szczególności gminy i powiatu) oraz rozumie wpływ samorząduna własneżycie; wie, jakmoże wpłynąć nadecyzje organów władzy lokalnej; X X X X

Dziennik Ustaw – 24 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) opisuje znaczenie wolontariatu jako formy aktywności obywatelskiej; wie, naczym polega budżet obywatelski, inicjatywa lokalna, fundusz sołecki, oraz w miarę możliwości wykorzystuje wybraną formę w sprawie ważnejdla siebielub społeczności; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) jest przygotowanydo załatwienia podstawowych spraw urzędowych ważnychdla młodych obywateli oraz wypełnia wybrany formularzlub wniosek; odnajduje informacje o nieodpłatnej pomocy prawnej. X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje dziedzictwo budujące lokalną tożsamość; wyszukuje i poznaje sylwetkiżyjących współcześnie lubhistorycznych patriotów lokalnych, osób ważnych dlaspołeczności lokalnej, formułuje opinięna ich temat; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia, naczym polega prawo dostępudo informacji publicznej i jego znaczenie jako mechanizmu kontroli obywatelskiej; w miarę możliwości wykorzystuje je; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyszukuje aktualne informacje o pracach rady gminy lubmiasta oraz samodzielnielub w zespole wybiera i śledzi interesującego zagadnienie, a także przedstawia efekty swojej pracy; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) samodzielnielub w zespole poznaje oraz prezentuje lokalnie działające organizacje pozarządowe, wymienia formyich wspierania, w tymwolontariat; w miarę możliwości angażujesię w działalność organizacji; X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) opisuje wybrane potrzeby społeczności lokalnej dotykające młodych ludzi oraz proponowane rozwiązania; w miarę możliwości sygnalizujeje przedstawicielom władz lokalnych. X X X X Dział IV. Demokracja i prawo Pytanie wiodące: Jak demokracja i Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej chronią nasze prawa? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) naprzykładzie Polskipo 1945 r. wymienia cechy ustrojów totalitarnego oraz autorytarnego i odróżniaje oddemokracji; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wskazuje kluczowe etapy procesu demokratyzacji Polskipo 1989 r. oraz – wykorzystując doświadczenia świadków historii – przedstawia polityczne, gospodarcze i społeczne konsekwencje transformacji; X X X

Dziennik Ustaw – 25 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) korzystając z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wymienia podstawowe zasady demokratycznego państwa prawa, a także wyjaśniaich wpływ nażycie codzienne obywateli; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wyjaśnia znaczenie wyborów w systemie demokratycznym; opisuje bierne i czynne prawo wyborcze; argumentujena rzeczświadomego udziału w głosowaniu; X X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) naprzykładzie wybranych problemów prawnych wyjaśnia znaczenie najważniejszychdla młodzieży i młodych dorosłych instytucji prawa cywilnego i rodzinnego oraz potrafi wyszukać obowiązujące w tymzakresie akty normatywne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) wymienia podstawowe prawa człowieka i obywatela oraz identyfikuje przykładyłamania tych praw, a także podejmuje o nich dyskusję; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) nazywa mechanizmy ochrony praw człowieka i obywatela, wie, jakzgłosićich naruszenie, w tym przez kontakt z organami państwowymi i międzynarodowymi powołanymi w tymcelu; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) rozróżnia pracę wykonywanąna podstawie stosunku pracy (umowa o pracę), pracę wykonywanąna podstawie innego stosunku prawnego stanowiącego podstawęświadczenia pracylub usług (umowy cywilnoprawne), wolontariat, staż i praktyki, a także identyfikuje prawa i obowiązki osoby związanej takimi umowami oraz sposoby ochrony tych praw. X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje współczesne zagrożeniadla demokracji i inicjatywy, któreim przeciwdziałają, formułuje opinię w tejsprawie; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wymienia własne prawa i obowiązki w relacji z instytucjami publicznymi oraz funkcjonariuszami publicznymi, w tym z policją, prokuraturą, sądem, orazwie, jakich bronić w sytuacji naruszenia; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) nawybranych przykładach wyjaśnia najważniejsze instytucje prawa karnego oraz identyfikuje prawa przysługujące obywatelowi w sprawie karnej, potrafi wyszukać obowiązujące w tymzakresie akty normatywne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wskazuje podstawowe sposoby ochrony własnych danych osobowych oraz wyjaśnia formy naruszania dóbr osobistych, szczególnie w Internecie; potrafi zgłosić naruszenie dóbr osobistych. X X X

Dziennik Ustaw – 26 – Poz. 378

Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna Pytanie wiodące: Jak działa państwo? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje kompetencje i strukturę władzy ustawodawczej w Rzeczypospolitej Polskiej; wyszukuje informacje o wybranym parlamentarzyście zeswojego okręgu i jego aktywności politycznej; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) identyfikuje kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz samodzielnielub w zespole analizuje przykładowe działanie podjęte przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w ramach wybranych uprawnień konstytucyjnych; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wskazuje kompetencje Rady Ministrów; wyszukuje informacjena temat bieżącego działania wybranego ministerstwa i dyskutuje o nich z innymi; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) rozumie strukturę władzy sądowniczej (Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne i sądy wojskowe, Trybunał Konstytucyjny oraz Trybunał Stanu) i potrafi wskazaćjej znaczeniedla obywatela; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wyszukuje informacjena temat partii politycznych, które znajdująsię w parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej, orazna przykładzie wybranego zagadnienia wskazuje podobieństwa i główne różnice programowe; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) rozumie, czym jest społeczeństwo obywatelskie i jakie maznaczeniedla sprawnego funkcjonowania państwa; wyszukuje informacjena temat wybranych instytucji społeczeństwa obywatelskiego oraz sposobówich wspierania; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) wyjaśnia wpływ mediów tradycyjnych i społecznościowychna przekonania i postawy jednostek, funkcjonowanie społeczeństwa i państwa; rozumie konsekwencje i zagrożenia związane z upowszechnianiem niesprawdzonych informacji; X X

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) wyszukuje wiarygodne i rzetelneźródła informacji nawybrane tematy społeczno-polityczne oraz identyfikuje przykłady manipulacji i dezinformacji oraz fałszywe informacje, a także potrafije weryfikować. X X

Dziennik Ustaw – 27 – Poz. 378

Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) samodzielnielub w zespole wyszukuje informacje natemat kampanii wyborczej i programów partii oraz odróżnia faktyod opinii i weryfikuje informacje; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia wpływ Kościoła katolickiegona proces demokratyzacjiżycia publicznego w Polscedo 1989 r. i formułuje opinię w tejsprawie; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia wpływ ruchu społecznego „Solidarność” naprzemiany polityczne i społeczne w Polsce w drugiej połowie XX w.; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wie, czym jest e-administracja, podaje przykłady spraw obywatelskich, które można załatwić zdalnie, i potrafi tozrobić. X X X Dział VI. Polska w Europie Pytanie wiodące: Jakiej Unii Europejskiej chcemy? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opisuje genezę powstania Unii Europejskiej, rozróżnia jejgłówne instytucje (Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Parlament Europejski oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) i wyszukuje informacjena temat udziału Polski w instytucjach Unii Europejskiej; X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) samodzielnielub w zespole ocenia bilans członkostwa Polski w Unii Europejskiej oraz bierze udział w dyskusjina jego temat; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyszukuje informacjena temat możliwości własnego rozwoju (edukacja, praca, wolontariat) przy wsparciu programów Unii Europejskiej i wie, jakje wykorzystać. X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) formułuje opinięna temat pogłębiania i poszerzania integracji europejskiej oraz podejmuje dyskusję natemat tych procesów; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wymienia podstawowe założenia wybranej polityki wspólnotowej oraz wyjaśniajej wpływna własną okolicę i Polskę, a także formułuje opinięna jejtemat. X X

Dziennik Ustaw – 28 – Poz. 378

Dział VII. Świat globalnych zależności Pytanie wiodące: Jakmy wpływamy naświat i jakświat wpływana nas? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) identyfikuje polityczne, gospodarcze, finansowe, społeczne i ekologiczne zależności między Polską a resztąświata oraz wskazujeich przyczyny, w tym historyczne, i konsekwencje; X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia czynniki wpływającena bezpieczeństwo Polski, w tymrolę NATO i ONZ; formułuje opinię i dyskutujena temat wybranych zagrożeń dlabezpieczeństwa; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) identyfikuje najważniejsze problemy globalne, w tym w zakresie zrównoważonego rozwoju, orazna wybranym przykładzie wyjaśnia konieczność międzynarodowej współpracy w celuich rozwiązania; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wymienia przyczyny i konsekwencje kryzysu klimatycznego i wyszukuje informacjena temat działań narzecz jego powstrzymania oraz w miarę możliwości angażujesię w wybrane działania. X X X Wymagania fakultatywne (nauczyciel realizuje przynajmniej jedno z wymagań fakultatywnych). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 6 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wyjaśnia, naczym polegają zasady odpowiedzialnej konsumpcji i patriotyzmu gospodarczego, oraz w miarę możliwościje stosuje; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) rozróżnia przytaczane w debacie informacjeod opinii natemat konsekwencji ruchów migracyjnych naświecie, a także formułuje i prezentuje swoje stanowisko w tymzakresie; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) podaje przyczyny wybranego konfliktu międzynarodowego oraz identyfikuje jego konsekwencje; X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wymienia zadania przedstawicielstw dyplomatycznych Rzeczypospolitej Polskiej; potrafi korzystać z pomocy służb konsularnych podczas przygotowańdo wyjazdu i w czasie pobytu zagranicą. X X

Dziennik Ustaw – 29 – Poz. 378

Wymagania szczegółowe dotyczące działań obywatelskich Działania obywatelskiesą sposobem nabywania praktycznych umiejętności obywatelskich oraz rozwijania postaw patriotycznych i sprawczości. Uczeń w ramach przedmiotu edukacja obywatelska (samodzielnielub zespołowo) podejmuje przynajmniej trzy działania obywatelskie w formie:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) aktywnego uczestnictwa w debaciena wybrany temat społeczny, prezentowania własnego zdania, które uzasadnia i którego broni, oraz podejmowania dialogu z osobami o odmiennych poglądach;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) aktywnego udziału w spotkaniu z przedstawicielami organów władzy publicznej, w ramach którego zadaje pytania dotyczące kompetencji tych organów;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) aktywnego uczestnictwa w przygotowaniu obchodów rocznicy ważnego wydarzenia historycznego (nieorganizowanego w ramach działalności szkoły) lub w innych obchodach;

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) sformułowania i opublikowania własnej opinii w ważnejdla siebie sprawie publicznej w lokalnychlub szkolnych mediach z poszanowaniem poglądów innych i z poszanowaniem demokratycznego porządku prawnego;

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) zorganizowania kampanii społecznejlub zbiórkina wybrany przez siebiecel, w ramach której zachęcado udziału w niej innych ludzilub instytucje;

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) nawiązania współpracy jako wolontariusz z lokalną organizacją społecznąlub instytucją publiczną w celu wsparcia realizacjijej celów statutowych, poczym przedstawieniana forum klasy efektów swojego zaangażowania;

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) napisania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach szkolnegolub lokalnego budżetu partycypacyjnego lubinnego wniosku o wsparcie finansowe;

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) napisania i wysłania (opublikowania) petycji, listulub listu otwartegodo przedstawicieli władz publicznych w ważnejdla niego sprawie;

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) kandydowania w klasowychlub szkolnych wyborach, w tymprowadzenia kampanii wyborczej;

§ 1 ust. 6 pkt 10

10) przygotowania dokumentów koniecznychdo zgłoszenia zgromadzenia (protestulub pikiety);

§ 1 ust. 6 pkt 11

11) wypełnienia wniosku o wydanie dowodu osobistego, paszportulub innego dokumentu;

§ 1 ust. 6 pkt 12

12) dokonania analizy programu wyborczego oraz kampanii wybranej partiilub kandydata;

§ 1 ust. 6 pkt 13

13) uczestnictwa w konsultacjach społecznychna wybrany tematlub w wysłuchaniu publicznym, w ramach których formułuje własną opinię i przekazujeją odpowiednim władzom;

§ 1 ust. 6 pkt 14

14) przeprowadzenia sondy szkolnejlub ulicznejna wybrany temat, a następnie zaprezentowaniajej wyników;

§ 1 ust. 6 pkt 15

15) przeprowadzenia i udokumentowania wywiadu zeświadkiem historii najnowszej (np. kombatantem) lubinną ważną postacią lokalną;

§ 1 ust. 6 pkt 16

16) udziału w symulacji obrad organów władz publicznychlub organów organizacji międzynarodowej;

§ 1 ust. 6 pkt 17

17) zorganizowania udziału w rozprawie sądowej w charakterze publiczności;

§ 1 ust. 6 pkt 18

18) przeprowadzenia analizy dostępności wybranej przestrzeni, usługilub produktudla osób z niepełnosprawnościami. Uczeń może podjąćza zgodą nauczyciela inne praktyczne działania obywatelskie wymagające podobnego zaangażowania. Przed podjęciem każdego działania uczeń ustala jego temat z nauczycielem. Uczeń dokumentuje podejmowane działania w sposób pozwalającyna ichpóźniejszą prezentację klasielub nauczycielowi. Warunki i sposób realizacji Praktyczny charakter przedmiotu edukacja obywatelska wymagaod nauczyciela stosowania w pracy z klasą metod aktywizujących. Jestto konieczne, abyzwiększyć zaangażowanie uczniów w proces uczeniasię oraz w realizację wymagań ogólnych – celów kształcenia. W edukacji obywatelskiej metody podawcze powinnybyć stosowane jako uzupełniające. Z uwagina specyfikę celów kształcenia w nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska najlepiej sprawdząsię następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku, symulacja, odgrywanieról i drama. Wśród metod aktywizujących szczególne miejsce w nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska powinien zajmować projekt edukacyjny, który jest rekomendowaną metodą pracy z uczniami. Rekomendujesię, abyuczniowie w toku dwóchlat nauki zrealizowali jeden grupowy projekt uczniowski związany z tematyką przedmiotu. Projekt powinien mieć ustalonycel (zaakceptowany przez nauczyciela), harmonogram, plan działania z podziałem zadań i kończyćsię prezentacją rezultatów. Projekt może mieć charakter badawczylub społeczny.

Dziennik Ustaw – 30 – Poz. 378

W nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska powinien znaleźćsię również czas na:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wizyty w instytucjach publicznych (np. urzędach gmin, miast i powiatów, sądach, domach kultury);

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) spotkania z przedstawicielami władz publicznych;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) kontakty z organizacjami społecznymi (lokalnymi, ogólnopolskimi, międzynarodowymi);

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) spotkania z postaciami ważnymidla lokalnej społeczności, w tymkombatantamilub innymiświadkami historii. Przedmiot edukacja obywatelska zakłada omawianie podczas zajęć tematów związanych z bieżącymi zagadnieniami społeczno-politycznymi, w tymtakże tematów dzielących Polaków i budzących w polskim społeczeństwie kontrowersje. Szkoła powinnabyć bowiem miejscem, w którym uczniowie starająsię zrozumieć, cołączy i co dzieli polskie społeczeństwo, a także miejscem, w którym ucząsię weryfikować informacjena tetematy, poznają różnorodne stanowiska, starająsię wyrobić sobie własną opinię, uzasadniają ją, z szacunkiemdla innychją prezentują i podejmują dialog z osobami, których poglądy mogąbyć odmienne. Osiągnięcie opisanego powyżej efektu wymagaod nauczyciela zachowania neutralnościświatopoglądowej i politycznej szczególnie w sprawach, codo których istnieją w polskim społeczeństwie różnice poglądów. Celem zajęć niemożebyć przekonanie uczniówdo konkretnej opinii. Tym bardziejnie ma w czasie zajęć miejscana agitację polityczną jakiejkolwiek formacji. Codo zasady nauczanie edukacji obywatelskiejma więc charakter nieperswazyjny. Wyjątkiemsą zasady i wartości wyznaczone przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, uznawaneza aksjologiczny fundament wspólnoty obywatelskiej, doktórych przyjęcia i internalizacji przedmiot edukacja obywatelska powinien zachęcać. Na nich powinny opieraćsię postawy patriotyczne rozwijanena zajęciach. Edukacja obywatelska bazujena wiedzy i umiejętnościach uzyskanych przez uczniów w ramach zajęć wiedzy o społeczeństwie w szkole podstawowej. Wymagania szczegółowe obejmujące treści nauczania obecne w szkole podstawowej zostały tutaj poszerzone i pogłębione. Interdyscyplinarny charakter edukacji obywatelskiej wymaga nawiązania równieżdo zagadnień poruszanychna zajęciach z innych przedmiotów nauczanych w branżowej szkole I stopnia. Powiązanie podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska

§ 1 ust. 6 pkt 4

(w zakresie poszczególnych działów) z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów (w zakresie poszczególnych działów) Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska (poszczególne działy) Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów (poszczególne działy) Dział I. Ja i społeczeństwo Geografia: Dział IX. Przemiany struktur demograficznych i społecznych oraz procesy osadnicze: rozmieszczenie i liczba ludności, przemiany demograficzne, migracje, zróżnicowanie narodowościowe i etniczne, procesy urbanizacji Edukacjadla bezpieczeństwa: Dział I. Bezpieczeństwo państwa, Dział IV. Edukacja obronna Biznes i zarządzanie: Dział III. Gospodarka rynkowa: przedsiębiorczość w gospodarce rynkowej, cechy gospodarki rynkowej, rodzaje rynków, mechanizm rynkowy, podmioty gospodarki rynkowej, podmioty ekonomii społecznej, parametry charakteryzujące gospodarkę, budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego, rola państwa w gospodarce, konsumentna rynku, patriotyzm gospodarczy

Dziennik Ustaw – 31 – Poz. 378

Dział III. Społeczność lokalna i regionalna Geografia: Dział XV. Zróżnicowanie społeczno-kulturowe Polski: poziomżycia, zaangażowanie w działalność społeczną, ubóstwo i wykluczenie społeczne Edukacjadla bezpieczeństwa: Dział I. Bezpieczeństwo państwa Biznes i zarządzanie: Dział III. Gospodarka rynkowa: przedsiębiorczość w gospodarce rynkowej, cechy gospodarki rynkowej, rodzaje rynków, mechanizm rynkowy, podmioty gospodarki rynkowej, podmioty ekonomii społecznej, parametry charakteryzujące gospodarkę, budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego, rola państwa w gospodarce, konsumentna rynku, patriotyzm gospodarczy Dział IV. Demokracja i prawo Historia: Dział XVII. Polskapod dominacją ZSRS; Dział XVIII. Narodziny III Rzeczypospolitej i jejmiejsce w świecie Geografia: Dział XIV.

§ 1 ust. 6 pkt 4

Społeczeństwo i gospodarka Polski: rozmieszczenie ludności i struktura demograficzna, saldo migracji, struktura zatrudnienia i bezrobocie, urbanizacja, warunki rozwoju rolnictwa, restrukturyzacja przemysłu, sieć transportowa Biznes i zarządzanie: Dział V. Osoba przedsiębiorczana rynku pracy: kariera zawodowa, poszukiwanie pracy, rozmowa kwalifikacyjna, autoprezentacja, formułowanie opinii zwrotnej, etyka w pracy Edukacjadla bezpieczeństwa: Dział IV. Edukacja obronna Informatyka: Dział IV. Rozwijanie kompetencji społecznych, takich jak: komunikacja i współpraca w grupie, w tym w środowiskach wirtualnych, udział w projektach zespołowych oraz zarządzanie projektami Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna Historia: Dział XVII. Polskapod dominacją ZSRS Edukacjadla bezpieczeństwa: Dział I. Bezpieczeństwo państwa; Dział IV. Edukacja obronna Informatyka: Dział IV. Rozwijanie kompetencji społecznych, takich jak: komunikacja i współpraca w grupie, w tym w środowiskach wirtualnych, udział w projektach zespołowych oraz zarządzanie projektami; Dział V. Przestrzeganie prawa i zasad bezpieczeństwa. Respektowanie prywatności informacji i ochrony danych, praw własności intelektualnej, etykiety w komunikacji i norm współżycia społecznego, ocena zagrożeń związanych z technologią i ichuwzględnieniedla bezpieczeństwa swojego i innych Dział VI. Polska w Europie Historia: Dział XVI. Europa i świat w dobie zimnowojennych podziałów; Dział XVIII. Narodziny III Rzeczypospolitej i jejmiejsce w świecie Geografia: Dział VIII. Podział polityczny i zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczegoświata: mapa podziału politycznego, procesy integracyjne naświecie, konflikty zbrojne, podstawowe wskaźniki rozwoju; Dział X. Uwarunkowania rozwoju gospodarkiświatowej: rola poszczególnych sektorów gospodarki w rozwoju cywilizacyjnym, procesy globalizacji, gospodarka opartana wiedzy, społeczeństwo informacyjne Biznes i zarządzanie: Dział III.

§ 1 ust. 6 pkt 4

Gospodarka rynkowa: przedsiębiorczość w gospodarce rynkowej, cechy gospodarki rynkowej, rodzaje rynków, mechanizm rynkowy, podmioty gospodarki rynkowej, podmioty ekonomii społecznej, parametry charakteryzujące gospodarkę, budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego, rola państwa w gospodarce, konsumentna rynku, patriotyzm gospodarczy; Dział V. Osoba przedsiębiorczana rynku pracy: kariera zawodowa, poszukiwanie pracy, rozmowa kwalifikacyjna, autoprezentacja, formułowanie opinii zwrotnej, etyka w pracy

Dziennik Ustaw – 32 – Poz. 378

Dział VII. Świat globalnych zależności Historia: Dział XVI. Europa i świat w dobie zimnowojennych podziałów; Dział XVIII. Narodziny III Rzeczypospolitej i jejmiejsce w świecie Geografia: Dział VIII. Podział polityczny i zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno- -gospodarczegoświata: mapa podziału politycznego, procesy integracyjne naświecie, konflikty zbrojne, podstawowe wskaźniki rozwoju; Dział IX. Przemiany struktur demograficznych i społecznych oraz procesy osadnicze: rozmieszczenie i liczba ludności, przemiany demograficzne, migracje, zróżnicowanie narodowościowe i etniczne, procesy urbanizacji; Dział X. Uwarunkowania rozwoju gospodarkiświatowej: rola poszczególnych sektorów gospodarki w rozwoju cywilizacyjnym, procesy globalizacji, gospodarka opartana wiedzy, społeczeństwo informacyjne; Dział XIV. Społeczeństwo i gospodarka Polski: rozmieszczenie ludności i struktura demograficzna, saldo migracji, struktura zatrudnienia i bezrobocie, urbanizacja, warunki rozwoju rolnictwa, restrukturyzacja przemysłu, sieć transportowa; Dział XVI. Uwarunkowania przyrodnicze gospodarczej działalności człowiekana przykładzie wybranych obszarów: związki rolnictwa z klimatem, ukształtowaniem powierzchni, żyznością gleb i zasobami wodnymi, związek przemysłu i struktury towarowej handlu zagranicznego z zasobami surowców

§ 1 ust. 6 pkt 4

mineralnych, wpływ sposobów pokonywania przez człowieka przyrodniczych ograniczeń nazrównoważony rozwój obszarów; Dział XVII. Człowiek a środowisko geograficzne – konflikty interesów: wpływ działalności człowiekana atmosferęna przykładzie smogu, inwestycji hydrologicznych naśrodowisko geograficzne, rolnictwa i górnictwa naśrodowisko przyrodnicze, konflikt interesów człowiek – środowisko, działania proekologiczne Biologia: Dział VII. Biotechnologia Biznes i zarządzanie: Dział VI. Przedsiębiorstwo: zarządzanie przedsiębiorstwem, własny biznes i jego otoczenie, finanse przedsiębiorstwa, etyka w biznesie, społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw Edukacjadla bezpieczeństwa: Dział IV. Edukacja obronna Ponadto z perspektywy nabywania umiejętności obywatelskich ważnesą umiejętności związane z tworzeniem wypowiedzi, któresą kształtowanena tymetapie edukacyjnymna zajęciach z języka polskiego (np. formułowanie tez i argumentów, odróżnianie dyskusjiod sporu i kłótni, formułowanie oceny, uzasadnianie i zabieranie głosu w dyskusji).”,

§ 1 ust. 6 pkt 4 lit. f

f) w części zatytułowanej „WYCHOWANIE FIZYCZNE” w części zatytułowanej „Warunki i sposób realizacji” w bloku tematycznym zatytułowanym „5. Kompetencje społeczne.” wyrazy „Warunkiem skuteczności realizacji bloku tematycznego: edukacja zdrowotna jest integrowanie treści z innymi przedmiotami, w tymnp. biologią, wychowaniem dożycia w rodzinie, edukacjądla bezpieczeństwa.” zastępujesię wyrazami „Warunkiem skuteczności realizacji bloku tematycznego edukacja zdrowotna jest integrowanie treści z innymi przedmiotami, w tym np. z biologią, edukacją zdrowotną, edukacjądla bezpieczeństwa.”,

§ 1 ust. 6 pkt 4 lit. g

g) uchylasię część zatytułowaną „WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE”,

§ 1 ust. 6 pkt 4 lit. h

h) poczęści zatytułowanej „ WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE” dodajesię część zatytułowaną „EDUKACJA ZDROWOTNA” w brzmieniu: „EDUKACJA ZDROWOTNA Cele kształcenia – wymagania ogólne Przedmiot edukacja zdrowotna realizuje następujące cele kształcenia:

§ 1 ust. 1

1. Cel – podejmowanie działań wspierających zdrowiewe wszystkich jego wymiarachna wszystkich etapach życia. Uczeń jest gotowydo przestrzegania zasad dbałości o zdrowie własne i innych osóbna wszystkich etapach życia. Zna i rozumie zjawiska związaneze zdrowiemwe wszystkich jego wymiarach (tj. fizycznym, psychicznym, społecznym, seksualnym i środowiskowym).

Dziennik Ustaw – 33 – Poz. 378

§ 1 ust. 2

2. Cel – rozumienie i akceptacja przemian oraz procesów zachodzących w ludzkim cielena wszystkich etapach życia. Uczeńzna i rozumie pojęcia związane z przemianami człowiekana wszystkich etapachżycia. Uczeń jest gotowydo działaniana rzecz zdrowia i reagowania w przypadkach zagrożeniażycia i zdrowia.

§ 1 ust. 3

3. Cel: odpowiedzialne pełnienieról społecznych i budowanie relacji opartychna wartości zdrowia, godności, szacunku i tolerancjina wszystkich etapachżycia. Uczeń jest gotowydo podejmowania obowiązków, które wiążąsię z przynależnościądo wspólnoty, dopromowania postaw opartychna zdrowym stylużycia i odpowiedzialnościza zdrowie wśród członków wspólnot, doktórych przynależy.

§ 1 ust. 4

4. Cel – monitorowanie własnego stanu zdrowiawe wszystkich jego wymiarachna wszystkich etapachżycia. Uczeń potrafi obserwować stan zdrowia swój i innych osóbna podstawie wybranych wskaźników zdrowia oraz wiarygodnych i rzetelnychźródeł informacji. Potrafi zaplanować działania związane z dbałością o swoje zdrowie, także w dorosłymżyciu.

§ 1 ust. 5

5. Cel – rozumienie czynników wpływającychna zdrowiewe wszystkich jego wymiarach. Uczeńzna i rozumie wpływ czynnikówna zdrowiena wszystkich etapachżycia, zeszczególnym uwzględnieniem zdrowiaśrodowiskowego. Potrafi zidentyfikować specjalistów w różnych obszarach zdrowia. Wyszukuje i wykorzystuje informacje związane z planowaniem dorosłegożycia, w tymzwiązków oraz rodzicielstwa. Ze względuna cele edukacji zdrowotnej, zwłaszcza związane z całożyciową dbałością o zdrowie i budowaniem potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia, szczególnie istotne jest kształcenie i rozwijanie następujących umiejętności:

§ 1 ust. 1

1. Umiejętność – realizowanie działań wpływającychna utrzymanie, poprawę i ochronę zdrowia.

§ 1 ust. 2

2. Umiejętność – rozpoznawanie sytuacji zagrażającychżyciu i zdrowiu, w tymwynikających z degradacjiśrodowiska naturalnego i zmiany klimatu, i reagowaniena nie.

§ 1 ust. 3

3. Umiejętność – budowanie pozytywnego wizerunku siebie i innych oraz podtrzymywanie zdrowych relacji interpersonalnych (w rodzinie i otoczeniu) i kształtowanie postawy szacunku wobecśrodowiska naturalnego.

§ 1 ust. 4

4. Umiejętność – promowanie w swoim otoczeniu postaw opartychna zdrowym stylużycia.

§ 1 ust. 5

5. Umiejętność – monitorowanie aktualnego stanu zdrowiawe wszystkich jego wymiarach.

§ 1 ust. 6

6. Umiejętność – poszukiwanie, weryfikowanie i analizowanie informacji w zakresie własnego zdrowia i czynnikówna niewpływających. Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmuje dziesięć działów, które odzwierciedlają poszczególne sfery funkcjonowania człowieka. W dziale I wskazano zagadnienia dotyczące wartości i postaw kształtowanych u uczniów podczas realizacji wymagań szczegółowych zawartych w działach II–X. Ze względuna uniwersalny charakter tych wymagań dział I ma inną strukturęniż pozostałe działy. Prezentowane pojęcia przedstawiają perspektywę filozoficzno-antropologiczną i stanowią istotę naszej kultury, mają sens powszechny i nieredukowalny, dlategonie możnaim przypisać konkretnych umiejętności, a dotego wyrażająsię przez przyjętą osobistą hierarchię wartości oraz w kształtowanych naniej postawach. Zagadnienie wartości i postaw stanowi fundament, nabazie któregosą formułowane pozostałe wymagania szczegółowe w poszczególnych działach. Zdrowie jest definiowane jako wartość międzypokoleniowa i międzykulturowa. Godność i szacunek stanowią podstawę budowania relacji międzyludzkich, w szczególności w odniesieniudo zdrowia psychicznego, społecznego i seksualnego. Postawy prospołeczne i altruistyczne oraz kultura wolontariatu pozwalają wyeksponować potencjał możliwych oddziaływańdla dobra wspólnego. Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności wyodrębnione w każdym z dziesięciu działów wzajemniesię uzupełniają i tylkoich równoległa realizacja pozwala w pełni osiągnąć cele kształcenia – wymagania ogólne określonedla przedmiotu.

Dziennik Ustaw – 34 – Poz. 378

W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna szczególnie istotne jest umożliwienie uczniom zbudowania, utrzymania i zmiany zachowań zdrowotnych w modelu najlepiej odpowiadającymna ichpotrzeby oraz sytuację zdrowotną.

§ 1 ust. 6

W tymcelu w części działów wprowadzono wymagania fakultatywne – dowyboru przez nauczyciela. Ważnym kryterium doboru przykładów w takich wymaganiach powinnabyć ichpodstawa naukowa. Intencją sformułowania wymagań fakultatywnych jest możliwość dostosowania przez nauczyciela wymagań szczegółowychdo kontekstu społeczności lokalnej i szkoły, poziomujuż posiadanej wiedzy i umiejętności uczniów, ichzainteresowań oraz ułatwienie omówienia z uczniami wydarzeń bieżących. Istotne jest natomiast, abyzajęcia były prowadzone w nurcie pedagogiki pozytywnej, takaby wzmacniały u uczniów motywację, samodyscyplinę oraz poczucie własnej skuteczności w zakresie podejmowania zachowań prozdrowotnych i unikania zachowań ryzykownych. Każde z wymagań szczegółowych zawartych w tabelachłączy w sobie wiedzę, którą uczniowie powinni opanować, oraz umiejętności, które powinni zdobyć. Znak „X” w tabelach oznacza, żesposób pracy z danym wymaganiem powinien realizować danycel kształcenia oraz umożliwiać uczniom nabycie wskazanych umiejętności. Dział I. Wartości i postawy Pytanie wiodące: Jak kształtować postawę wolnąod uprzedzeń w relacjach międzyludzkich oraz promować kulturę wolontariatu? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) rozumie, żegodność i szacunek wobec człowieka wykluczają wszelkie formy dyskryminacjize względuna ludzką różnorodność;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) promuje postawy prospołeczne w odniesieniudo zdrowia własnego i innych osób oraz wspiera działaniana rzecz zrównoważonego rozwoju; wykazuje gotowośćdo wspierania badań naukowych w obszarze zdrowia;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wie, naczym polega postawa altruizmu w odniesieniudo zdrowia innych osób, w szczególności rozumie znaczenie i wartość transplantologii komórek, tkanek i narządów zarówno zażycia, jak i pośmierci oraz znaczenie i wartość dawstwa szpiku oraz krwiodawstwa;

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) inicjuje działania wolontariackiena rzecz zdrowia, w tymwobec osób w wieku senioralnym, z niepełnosprawnościami i niesamodzielnych, i uczestniczy w tych działaniach. Dział II. Zdrowie fizyczne Pytanie wiodące: W jaki sposób przygotowaćsię dodorosłegożycia w zdrowiu? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia znaczenie edukacji zdrowotnej oraz dostępu dowiarygodnych i rzetelnychźródeł informacji o zdrowiuna różnych etapachżycia; X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia skutki zdrowego i niezdrowego stylużycia dlajakości zdrowia w trakcie całegożycia; opisuje zmianywe wskaźnikach zdrowia fizycznegona różnych etapachżycia oraz przy występowaniu chorób przewlekłych; X X

Dziennik Ustaw – 35 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia, czymsą badania diagnostyczne, i omawia ichrodzaje; wymienia badania mające zastosowanie w profilaktycena różnych etapachżycia; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wyjaśnia, naczym polega profilaktyka kardiologiczna, w tymstosowanie zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej oraz badań przesiewowych w kierunku chorób sercowo-naczyniowych; uzasadnia, dlaczego wczesne wykrycie choroby jest ważne; mierzy ciśnienie tętnicze krwi aparatem automatycznym i interpretuje wynik; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wyjaśnia, naczym polega profilaktyka onkologiczna; wymienia programy profilaktyczne w onkologii realizowane w Polsce; wymienia najczęstsze nowotwory; uzasadnia, dlaczego wczesne wykrycie choroby jest ważne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) uzasadnia, dlaczego trzeba badać skórę i oceniać znamiona; regularnie wykonuje ocenę skóry; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) opisuje, jakprzebiega samobadanie piersi i jąder; regularnie wykonuje samobadanie piersi lubjąder; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) wyjaśnia, czym zajmujesię transplantologia, naczym polega dawstwo narządów, szpiku oraz krwiodawstwo; wyjaśnia, naczym polega zgodaświadoma, zgoda domniemana oraz sprzeciw wyrażony zażycia i jaka jest rola osób bliskich dawcy w tymzakresie; X

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) wyjaśnia, naczym polega profilaktyka nadwagi i otyłości oraz zespołu metabolicznegona różnych etapachżycia; omawia znaczenie nadwagi i otyłości dlaogólnego stanu zdrowia; omawia wpływ otyłości nawystępowanie innych chorób i najakośćżycia; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 10

10) omawia normy wskaźnika masy ciała (BMI) i obwodu talii; oblicza wskaźnik masy ciała (BMI) i mierzy obwód talii oraz interpretuje wynik. X X X Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia profilaktykę chorób zakaźnychna różnych etapachżycia oraz w aspekcie podróży w rejony endemiczne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia, naczym polega opieka paliatywna i czym jest terapia uporczywa. X

Dziennik Ustaw – 36 – Poz. 378

Dział III. Aktywność fizyczna Pytanie wiodące: Jak podejmować aktywność fizyczną w trakcie całegożycia orazświadomie przeciwdziała ć sedentarnemu stylowiżycia (bezczynności ruchowej), z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb biologicznych i psychospołecznych pojawiającychsię naróżnych etapachżycia? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) regularnie podejmuje aktywność fizyczną, dostosowaną doindywidualnych potrzeb zdrowotnych oraz upodobań; ocenia wiarygodność i rzetelnośćźródeł informacjina temat aktywności fizycznej; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) dobiera proste programy aktywności fizycznejdla siebie i innych, bazującna rekomendacjach oraz wiarygodnych i rzetelnychźródłach informacji; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) promuje aktywność fizyczną w najbliższym otoczeniu i wśród osób z różnymi potrzebami i możliwościami psychofizycznymi oraz o różnym stanie zdrowia; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) formułuje argumentyna temat aktywności fizycznej dlaróżnych grup wiekowych (np. dzieci i młodzieży, osób dorosłych, seniorów), grupze zróżnicowanymi potrzebami (np. planujących ciążę, w okresie ciąży i poporodzie, w okresie menopauzy i andropauzy, osób z niepełnosprawnościami, chorujących na: cukrzycę typu 1 i 2, nadciśnienie, choroby serca, depresję i stany lękowe, chorobę nowotworową), odnoszącsię dowiarygodnych i rzetelnychźródeł informacji; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wyjaśnia wpływ sedentarnego stylużycia (bezczynności ruchowej) nazdrowie fizyczne i psychiczne ludzi w różnym wieku; opisuje sposoby przeciwdziałania sedentarnemu stylowiżycia dostosowanedo wieku i ograniczeń zdrowotnych; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) rozpoznaje zagrożenia związane z nadmierną aktywnością fizyczną (np. przemęczenie fizyczne i psychiczne, zaburzeniasnu, skłonnośćdo urazów, zmniejszenie odporności organizmu), zagrożenia związane z kompulsywnym wykonywaniemćwiczeń fizycznych oraz zagrożenia związane z aktywnością fizycznąna powietrzu w czasie epizodów smogowych i w miejscachze zwiększoną emisją zanieczyszczeń powietrza (np. przy drogach); wyjaśnia, jakunikać tych zagrożeń przez planowanie wysiłku fizycznego; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) planuje wycieczkę turystyczną (np. pieszą, rowerową, górską, wodną), organizujeją i w niej uczestniczy; wyjaśnia znaczenie turystykidla zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego; w planowaniu i realizacji wycieczki turystycznej uwzględnia podstawowe zasady zrównoważonej turystyki. X X X

Dziennik Ustaw – 37 – Poz. 378

Dział IV. Odżywianie Pytanie wiodące: Jak stosować racjonalną dietę przez całeżycie i świadomie dokonywać zdrowych wyborów żywieniowych? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) planuje posiłkina podstawie różnych diet (np. diety planetarnej, wegetariańskiej, wegańskiej, śródziemnomorskiej), korzystając z wiarygodnych i rzetelnychźródeł informacji, a także uzasadnia wpływ tych dietna zdrowie człowieka i środowisko naturalne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia wybrane założenia strategii „odpolado stołu”; omawia zrównoważone praktykiżywieniowe; wyjaśnia, jaki wpływma przetwarzanieżywności najej wartość odżywczą; X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) formułuje argumentyna temat wpływu reklam i trendówżywieniowychna osobiste wybory dietetyczne orazna temat konsekwencji tych wyborów dlazdrowia i środowiska naturalnego. X X X Dział V. Zdrowie psychiczne Pytanie wiodące: Jak rozwijać przez całeżycie umiejętności dbania o dobrostan psychiczny i emocjonalny? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) utrzymuje swój dobrostan psychiczny przez prowadzenie zdrowego stylużycia, w tymznajomość swoich emocji i potrzeb, troskę o relacje społeczne, równowagę między obowiązkami a czasem wolnym, działaniena rzecz społeczności lokalnej, kontaktze środowiskiem naturalnym; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyraża i komunikuje swoje uczucia i buduje prawidłowe relacje w rodzinie i innych grupach społecznych; nawiązuje bezpieczne relacje interpersonalne, zachowując uważnośćna siebie i drugiego człowieka; wyraża wdzięczność; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) analizuje presję otoczenia, przekazy z Internetu i mediów społecznościowych oraz oczekiwania społeczne i podejmujeświadome decyzje dotyczące swojegożycia; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia potrzeby osób z zaburzeniami psychicznymi występującymina różnych etapachżycia, w szczególności z zaburzeniami odżywiania, zaburzeniami depresyjnymi (np. depresją w ciąży, depresją poporodową), zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, zaburzeniami psychotycznymi i zaburzeniami neurodegeneracyjnymi. X X X X

Dziennik Ustaw – 38 – Poz. 378

Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia różnice między adekwatną i nieadekwatną samooceną; przekształca nieracjonalne przekonania naswój temat, natemat innych ludzi i świata w racjonalne odpowiedniki; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) rozpoznaje i zaznacza swoje granice i przestrzeń psychiczną; omawia pojęcie nadodpowiedzialności; szanuje granice innych osób przez adekwatne reagowaniena potrzeby i komunikatyod innych; rozpoznaje zachowania bierno-agresywne; X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) dobiera odpowiednią pomoc specjalistyczną adekwatniedo sytuacji; omawia różnice między: psychologiem, psychoterapeutą, psychiatrą, specjalistą psychoterapii uzależnień, trenerem, coachem; opisuje podstawowe nurty psychoterapeutyczne (np. poznawczo-behawioralny, psychodynamiczny, systemowy, humanistyczny, integracyjny); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wyszukuje przepisy prawne dotyczące ochrony zdrowia psychicznego. X X Dział VI. Zdrowie społeczne Pytanie wiodące: Jak przygotowaćsię dowyzwań związanych z dorosłością i podejmowaniem decyzji dotyczącychżycia rodzinnego, zawodowego i społecznego? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia, w jaki sposób jest odpowiedzialnyza własny rozwój; wymienia kompetencje, które pomagają w prowadzeniuświadomego i szczęśliwego dorosłego życia; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia aspekty organizacyjne, psychospołeczne i zdrowotne dotyczące ciąży, macierzyństwa i ojcostwa, w tymzagrożenia związaneze spożywaniem alkoholu w ciąży, m.in. syndrom alkoholowego zespołu płodowego (FAS, FAE), oraz związaneze stosowaniem innych substancji psychoaktywnych w ciąży; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia etapy bliskiej, długotrwałej relacji, w tym koleżeńskiej, przyjacielskiej, romantycznej, małżeńskiej, partnerskiej, i sposoby dbania o nią; odróżnia zachowania prawidłoweod przemocowych w relacjach, w tymwymienia cechy przemocy fizycznej, psychicznej i ekonomicznej. X X X X

Dziennik Ustaw – 39 – Poz. 378

Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) z szacunkiem formułuje komunikaty dotyczące decyzji innych osób związane z życiem rodzinnym, partnerskim i rodzicielskim, w tymdotyczące decyzji o związku formalnym, nieformalnym, niepozostawaniu w związku, separacji, rozwodzie, rozstaniu, rodzicielstwie, rodzicielstwie adopcyjnym i zastępczym, wielodzietności, bezdzietności, a także rozumie potencjalne skutki wymienionych sytuacji życiowych; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyszukuje przepisy prawne dotyczące uprawnień i obowiązków związanych z zawarciem związku małżeńskiego oraz z prawnymi aspektami funkcjonowania związków nieformalnych w Polsce; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyszukuje przepisy prawne dotyczące urlopów i świadczeń związanych z macierzyństwem i rodzicielstwem (urlop macierzyński, rodzicielski, wychowawczy i ojcowski) oraz przepisy prawne dotyczące rodzicielstwa nieletnich (matkalub ojciec małoletni). X X Dział VII. Zdrowie seksualne Pytanie wiodące: W jaki sposób dbać o zdrowie seksualne przez całeżycie, korzystając z danych opartychna dowodach, oraz tworzyć relacje, kierującsię szacunkiem wobec każdego człowieka? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wyjaśnia pojęcie seksualności; omawia rolę całożyciowej edukacji seksualnej i jejwpływ nabezpieczeństwo oraz umiejętność tworzenia satysfakcjonujących relacji; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) opisuje budowę i funkcję narządów płciowych wewnętrznych i zewnętrznych; omawiaich znaczenie dlazdrowia i profilaktyki; wyjaśnia funkcję mięśni dnamiednicydla zdrowia fizycznego oraz seksualnego; X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia metody antykoncepcji, mechanizmich działania i kryteria wyboru odpowiedniej metody; X

Dziennik Ustaw – 40 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) omawia profilaktykę infekcji i chorób przenoszonych drogą płciową, w tymkiły, rzeżączki, chlamydiozy, zakażenia wirusem HPV, HBV, HCV, HIV i HSV, oraz profilaktykę przed- i poekspozycyjną zakażenia wirusem HIV; wyjaśnia różnicę międzyżyciem z wirusem HIV a życiem z chorobą AIDS; wymienia miejsca (np. punkty konsultacyjno-diagnostyczne), w których można wykonać bezpłatne i anonimowe testy; wyszukuje przepisy prawne o odpowiedzialności karnejza bezpośrednie narażeniena zakażenie innych osób chorobami przenoszonymi drogą płciową; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wymienia czynniki wpływającena płodność człowieka i sposoby dbania o nią; omawia zjawisko niepłodności, określajej możliwe przyczyny, w tymzwiązane z niezdrowym stylemżycia, a także omawiajej skutki i formy leczenia; omawia metody leczenia niepłodności (rozróżnia metodęin vitrood innych metod); X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) omawia przebieg ciąży; wyjaśnia, naczym polega przebieg porodu fizjologicznego, zabiegowego i cesarskiego cięcia, oraz wpływ ciąży i porodu nazdrowie oraz rozwój człowieka; omawia kwestie zdrowotne związane z karmieniem piersią; opisuje połóg i zasady związane z opiekąnad noworodkiem; omawia rolę wsparcia edukacyjnego oraz psychicznego dlaosób oczekującychna dziecko, w tymrolę edukacji przedporodowej; omawia sposób organizacji opieki okołoporodowej i prawa kobiet w tymokresie; X X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) wyjaśnia pojęcia: poronienie, aborcja; wymienia etyczne, prawne, zdrowotne i psychospołeczne uwarunkowania dotyczące przerywania ciąży; X

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) wyjaśnia, naczym polega norma medyczna, prawna, statystyczna, społeczna, moralna, religijna, partnerska oraz indywidualna; wymienia wyznaczniki partnerskiej normy seksualnej; X X

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) wymienia kryteriaświadomej zgody oraz omawia sytuacje, w których powinnosię jąstosować w relacjach zarówno seksualnych, jak i np. przyjacielskich, rodzinnych i społecznych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 10

10) omawia formy przemocy seksualnej, w tym molestowania seksualnego, a także mityna tentemat; omawia sposoby reagowania w sytuacji, gdy doświadcza przemocy seksualnejlub gdyktoś mówi mu o takim doświadczeniu; identyfikuje instytucje i organizacje udzielające pomocy osobompo doświadczeniu przemocy seksualnej; wyszukuje przepisy prawne dotyczące przemocy seksualnej; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 11

11) wymienia zagrożenia związane z różnymi aspektami seksualności, m.in.: uwodzenie w sieci (grooming), seksting, szantaż seksualny (sextortion), pornografia, seksualizacja, prostytucja z udziałem małoletnich, a także wymienia sposoby przeciwdziałaniatym zagrożeniom. X X

Dziennik Ustaw – 41 – Poz. 378

Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia zagadnienie odpowiedzialnego i satysfakcjonującegożycia seksualnego oraz wymienia, cowpływana libido; wymienia formy aktywności seksualnej; opisuje zaburzenia i dysfunkcje seksualne; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia czynniki wpływającena jakośćżycia seksualnego; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia kwestie prawne i społeczne związane z przynależnościądo grupy osób LGBTQ+; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) opisuje stereotypy płciowe, w tymodnoszącesię dosfery seksualnej, a także omawiaich wpływ narozwój człowieka i relacje interpersonalne oraz omawia sposoby przeciwdziałaniatym stereotypom. X X X Dział VIII. Zdrowieśrodowiskowe Pytanie wiodące: Jakiesą powiązania między zdrowiemśrodowiskowym a zdrowiem publicznym i indywidualnym? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6 rozpoznaje dezinformację dotyczącą zmian klimatu orazich wpływuna zdrowie i rozpoznaje wiarygodne i rzetelneźródła informacjina tentemat. X Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opracowuje plan działańna rzecz poprawy zdrowia środowiskowego w swojej lokalnej społeczności (np. działań związanych z ochroną powietrza, wody i gleby oraz redukcją hałasu); X X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) organizuje działanie promujące zdrowieśrodowiskowe przy współpracy ześrodowiskiem rówieśniczym, rodzinnym, szkolnym i lokalnym. X X

Dziennik Ustaw – 42 – Poz. 378

Dział IX. Internet i profilaktyka uzależnień Pytanie wiodące: Jak bezpiecznie korzystać z Internetu oraz reagowaćna objawy uzależnienia fizycznego i behawioralnego? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) omawia sposoby ochrony prywatności swojej i bliskich osób, w tymzagrożenia związane z udostępnianiem wizerunku dzieci w Internecie (sharenting); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wymienia rodzaje dezinformacji; charakteryzuje pojęcie fake news, omawia korzyści i zagrożenia związane z rozwojem sztucznej inteligencji; omawia wpływ reklamna postawy i decyzje w zakresie używania substancji psychoaktywnych, w tym w szczególności alkoholu i nowatorskich wyrobów tytoniowych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) podaje przykłady uzależnienia fizycznego i behawioralnego, w tymhazard; omawia mechanizm uzależnienia; ocenia własne zachowaniapod względem potencjalnego ryzyka uzależnień fizycznych i behawioralnych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wymienia objawy uzależnień; omawia sytuacje, w których należy podjąć leczenie uzależnień w trybie ambulatoryjnym, dziennym, stacjonarnym albo w trybie leczenia przymusowego. X X Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wymienia zagrożenia zdrowotne i psychospołeczne wynikające z używania niektórych narkotyków w celach seksualnych; wyjaśnia koncepcję redukcji szkód; X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyszukuje przepisy prawne dotyczące zakazu posiadania, nakłanianiado używania, udzielania substancji psychoaktywnych oraz handlu nimi; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia zjawisko przeciążenia informacyjnego, lęku przed niedoinformowaniem (FOMO) oraz radości z pomijania informacji z Internetu (JOMO). X X

Dziennik Ustaw – 43 – Poz. 378

Dział X. System ochrony zdrowia Pytanie wiodące: Jakświadomie korzystać z systemu ochrony zdrowia w Polsce? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) wymienia prawa pacjenta, osoby i instytucje, któresą odpowiedzialneza ichprzestrzeganie, oraz omawia sposób reagowaniana ichnaruszanie; opisuje rolę Rzecznika Praw Pacjenta; X X X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) omawia rolę dowodów naukowych i badań klinicznych w profilaktyce i terapii chorób; omawia ogólne zasady badań klinicznych i zasady udziału w nich; X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wyjaśnia, jakkorzystać zeświadczeń zdrowotnych w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ), nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej (NiŚPL), ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS), szpitalu, w tymszpitalnym oddziale ratunkowym (SOR); wyszukuje podmioty leczniczeświadczące usługi w zależnościod potrzeb zdrowotnych; X X

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wyjaśnia, jakpostępować w stanach zagrożeniażycia i zdrowia, oraz opisuje sytuacje, w których należy wezwać zespół ratownictwa medycznego (karetkę pogotowia); symuluje przeprowadzenie rozmowy z dyspozytorem i przedstawia, naczym polega problem zdrowotny; omawia przykłady nieuzasadnionego wezwania zespołu ratownictwa medycznego oraz przykłady nieuzasadnionego zgłoszeniasię naszpitalny oddział ratunkowy (SOR); X X X

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) wyjaśnia, czym jest samoleczenie, i podaje jego przykłady, w tymomawia, jakpostępować w przypadku podwyższonej temperatury ciała i jakprawidłowo stosować lekibez recepty; X X

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) wyjaśnia, czym jest telemedycyna orazco tojest e-zdrowie; X

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) wyjaśnia różnice między lekiem a suplementem diety; czytaze zrozumieniem ulotki leków; omawia zasady dostępudo lekówna receptę i bezrecepty; omawia podstawowe zasady refundacji leków w Polsce; X

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) wyjaśnia, jakprzygotowaćsię dobadań diagnostycznych i jakprzedstawić swoje dolegliwości w gabinecie lekarskim orazjak opisać dotychczas stosowane leczenie; X X

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) omawia znaczenie i rolę Internetowego Konta Pacjenta (IKP), wyjaśnia, jak z niego korzystać, omawia jego funkcje. X

Dziennik Ustaw – 44 – Poz. 378

Wymagania fakultatywne (decyzję o ichzrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczycielna podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń: Cele 1 2 3 4 5 Umiejętności 1 2 3 4 5 6

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) opisuje podstawy funkcjonowania i finansowania systemu ochrony zdrowia w Polsce oraz wyjaśnia, jaka jest rola Narodowego Funduszu Zdrowia; X

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjaśnia, czym jest opieka farmaceutyczna oraz kiedy i jakmożna z niej skorzystać; X

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) omawia działania niepożądane najczęściej stosowanych leków dostępnychbez recepty. X X Warunki i sposób realizacji Przedmiot edukacja zdrowotna pozwala uczniomna zdobywanie wiedzy i rozwijanie umiejętności, które mają realne zastosowanie w ichcodziennymżyciu i które wpływająna ichświadome decyzje dotyczące zdrowia. Nauczyciel w tymprocesie odgrywa rolę przewodnika i mentora, który współpracuje z uczniami, wspieraich w kształtowaniu postaw, wartości i nawyków sprzyjających dbałości o zdrowie. Zadaniem nauczyciela jest również inspirowanie uczniówdo podejmowaniaświadomych i odpowiedzialnych decyzji dotyczących zdrowia – zarówno własnego, jak i otoczenia. Wymagania szczegółowe w podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmują dziesięć działów, których realizacja powinna uwzględniać całościowe podejście, a proces nauczania musibyć spójny. Nauczyciel powinien zaplanować odpowiednią liczbę godzindla każdego działu, proporcjonalniedo wymagań szczegółowych i potrzeb uczniów. W niektórych aspektach podstawa programowa daje nauczycielom możliwość dostosowania wymagań i formy zajęćdo potrzeb i możliwości edukacyjnych uczniów, zaplecza organizacyjnego i lokalowego szkoły oraz specyfikiśrodowiska lokalnego. Należy miećna uwadze, żenie jest możliwe szczegółowe omówienie pełnego katalogu chorób i dolegliwości zdrowotnych oraz wszystkich zagrożeńdla zdrowia występującychna różnych etapachżycia. Zatem przedmiotten powinien koncentrowaćsię naaktywizacji uczniów w kierunku całożyciowej dbałości o zdrowie i zdrowego stylużycia, działań profilaktycznych, wzbudzania empatii względem osób c horych przewlekle i osób z niepełnosprawnościami, umiejętności poszukiwania wiarygodnych i rzetelnychźródeł informacji dotyczących zdrowia orazświadomego korzystania z systemu opieki zdrowotnej. Warto pamiętać, żenie jestteż możliwe wskazanie najlepszegodla wszystkich modelu budowania, utrzymania i zmiany zachowań zdrowotnych,

§ 1 ust. 6 pkt 3

dlatego w tymzakresie podstawa programowa zostawia nauczycielowi swobodęco dojego własnej koncepcji realizacji celów określonychdla edukacji zdrowotnej. Ze względuna cele edukacji zdrowotnej, w szczególności rozwijanie kompetencji związanych z całożyciową dbałością o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia, przedmiot powinien mieć charakter praktyczny oraz wykorzystywać nowoczesne, aktywizujące metody nauczania. Konieczne jest przekazanie uczniom wiedzyna temat wybranych zagadnień (np. symptomów chorób). Jednakdo realizacji edukacji zdrowotnej rekomendowana jest metoda projektu, w szczególności w zakresie wymagań szczegółowych dotyczących aktywności fizycznej i odżywiania, zdrowiaśrodowiskowego oraz budowania postaw i relacji społecznych. Z jednej strony wzmocni tosamodzielność i odpowiedzialność uczniówza wdrażanie zachowań prozdrowotnych i unikanie zachowań ryzykownych, a z drugiej strony stworzyim warunkido indywidualnego kierowania procesem uczeniasię. Rekomendowane jestteż wykorzystanie aktywnych form pracy z młodzieżą pozwalającychna pogłębienie tematu, pracę warsztatowączy podzieleniesię własnymi przemyśleniami. W celu realizacji edukacji zdrowotnej szkoła powinna stworzyć uczniom warunkido odpowiedniego kształtowania umiejętności i postaw, m.in. przez możliwość uczestniczenia w dyskusjach, swobodnego wypowiadaniasię, dzielenia własnymi doświadczeniami i opiniami. Zajęciapow innybyć prowadzone w atmosferze wzajemnego szacunku, poczucia bezpieczeństwa, empatii, rozumienia różnicświatopoglądowych i rozwojowych oraz potencjalnych ograniczeń psychofizycznych. Szczególną wrażliwość nauczyciel powinien wykazać w realizacji bloków dotyczących dojrzewania płciowego i zdrowia seksualnego. W tworzeniu scenariuszy zajęć należy dobierać wymagania opartena dowodach naukowych.

Dziennik Ustaw – 45 – Poz. 378

§ 1 ust. 6 pkt 3

Mającna uwadze specyfikę poszczególnych obszarów edukacji zdrowotnej, wartościowe będzie zapraszanie specjalistów, np. pielęgniarkiśrodowiska nauczania i wychowanialub higienistki szkolnej, lekarzy, fizjoterapeutów, prawników, terapeutów, dietetyków, specjalistów zdrowia publicznego, diagnostów laboratoryjnych, farmaceutów oraz specjalistów w zakresie ochrony przyrody i klimatu. Ze względuna potrzebę kształtowania nawyku regularnej aktywności fizycznej i zdrowego odżywiania zalecasię realizację wymagań szczegółowych z działów dotyczących regularnej aktywności fizycznej i zdrowego odżywiania w formie semestralnych projektów tematycznych. Projekty powinny obejmować zajęcia wprowadzające, ustalenie zadańna cały semestr orazich weryfikacjęna zakończenie. Wykonywanie zadań powinnobyć wspierane korzystaniem z nowoczesnych technologii (np. wiarygodnych aplikacji mobilnych) oraz dzienniczków aktywności fizycznejczy zdrowego odżywiania. Z uwagina specyfikę celów kształcenia w nauczaniu edukacji zdrowotnej najlepiej sprawdząsię następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i drama. Doświadczenia edukacyjne i projekty w ramach edukacji zdrowotnej mogąbyć realizowane m.in. w formie:

§ 1 ust. 6 pkt 1

1) zorganizowania międzypokoleniowego pikniku rekreacyjnego;

§ 1 ust. 6 pkt 2

2) wyjścia edukacyjnegodo pobliskiego ekologicznego gospodarstwa rolnego i wspólnego przygotowania posiłku z uprawianej tamżywności;

§ 1 ust. 6 pkt 3

3) wizyty w domu seniora i uczestnictwa w zajęciach integracyjnych;

§ 1 ust. 6 pkt 4

4) wizyty w gabinecie lekarskim, stacji sanitarno-epidemiologicznejlub w formie spotkania z przedstawicielem zawodu związanegoze zdrowiem człowieka;

§ 1 ust. 6 pkt 5

5) zorganizowania szkolnego dnia sportu;

§ 1 ust. 6 pkt 6

6) przygotowania i przeprowadzenia zajęćna temat wybranego zagadnienia zdrowotnego przez uczniów starszych klasdla uczniów młodszych klas;

§ 1 ust. 6 pkt 7

7) zorganizowania klasowej wycieczki rowerowejlub uczestnictwa w programach popularyzujących rower jako środek transportudo szkoły;

§ 1 ust. 6 pkt 8

8) nakręcenia filmiku edukacyjnegona temat wybranego zagadnienia dotyczącego zdrowia;

§ 1 ust. 6 pkt 9

9) wizyty w klubie gospodyń wiejskich i udziałuwe wspólnych aktywnościach;

§ 1 ust. 6 pkt 10

10) wyjściado sklepu spożywczego, w tymanalizowania etykiet wybranych rodzajów produktów spożywczych, a następnie przeprowadzenia dyskusji w klasiena tematświadomych wyborów konsumenckich;

§ 1 ust. 6 pkt 11

11) przeprowadzenia przez uczniów ankiety wśród członkówich rodzin i lokalnegośrodowiskana temat wybranego zagadnienia zdrowotnego, a następnie analizy i prezentacji wyników zebranych przez wszystkich uczniów;

§ 1 ust. 6 pkt 12

12) zorganizowania wydarzeń z cyklu „Lepiej zapobiegaćniż leczyć” o raz „Z chorobąda siężyć” – spotkań z udziałem krajowych autorytetów i lokalnych celebrytówlub „ludzi sukcesu”, którzy promują zdrowy styl życia, a także tychżyjących z chorobą przewlekłą;

§ 1 ust. 6 pkt 13

13) wizyty w lokalnej instytucji zajmującejsię wspieraniem ludzi chorych;

§ 1 ust. 6 pkt 14

14) wizyty w instytucji organizującej wolontariat promujący zachowania prozdrowotne, związany z szeroko pojętym zdrowiem;

§ 1 ust. 6 pkt 15

15) wizyty w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, 1871 i
1897), prowadzących badania naukowe i prace rozwojowe związane z profilaktyką zdrowotną i leczeniem;

§ 1 ust. 6 pkt 16

16) projektów związanych z rewitalizacją terenów zielonych, takichjak sadzenie roślinna terenie szkoły;

§ 1 ust. 6 pkt 17

17) wizyty w medycznym laboratorium diagnostycznym;

§ 1 ust. 6 pkt 18

18) zorganizowania rozmowy z prawnikiemna temat jednego z wybranych zagadnień prawnych ujętych w podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna.

Dziennik Ustaw – 46 – Poz. 378

Realizacja edukacji zdrowotnej powinnabyć również włączona w strategię i plany rozwoju szkoły oraz program wychowawczo-profilaktyczny szkoływe współpracy z rodzicami orazśrodowiskiem lokalnym. Interdyscyplinarny charakter edukacji zdrowotnej wymaga współpracy z nauczycielami innych przedmiotów obejmujących treści zbliżonedo problematyki edukacji zdrowotnejlub z niązwiązane (m.in. biologii, wychowania fizycznego, chemii, edukacjidla bezpieczeństwa) oraz współpracy z psychologiem szkolnym, pedagogiem szkolnym, pielęgniarkąśrodowiska nauczania i wychowanialub higienistką szkolną. Powiązanie podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna (w zakresie poszczególnych działów) z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów (w zakresie poszczególnych działów) Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna (poszczególne działy) Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów (poszczególne działy) Dział II. Zdrowie fizyczne Wychowanie fizyczne: Dział I. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna Dział III. Aktywność fizyczna Wychowanie fizyczne: Dział I. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna; Dział II. Aktywność fizyczna; Dział III. Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej Dział IV. Odżywianie Biologia: Dział IV. Budowa i fizjologia człowieka Dział V. Zdrowie psychiczne Etyka: Dział I. Elementy etyki ogólnej Biologia: Dział IV. Budowa i fizjologia człowieka Dział VI. Zdrowie społeczne Edukacja obywatelska: Dział I. Ja i społeczeństwo Etyka: Dział II. Wybrane zagadnienia etyki szczegółowej (praktycznej, stosowanej, zawodowej) Dział VII. Zdrowie seksualne Biologia: Dział IV. Budowa i fizjologia człowieka Dział VIII.

§ 1 ust. 6 pkt 18

Zdrowieśrodowiskowe Geografia: Dział III. Atmosfera: czynniki klimatotwórcze, ogólna cyrkulacja atmosferyczna, rozkład temperatury powietrza i opadów atmosferycznych, strefy klimatyczne i typy klimatów Dział IX. Internet i profilaktyka uzależnień Informatyka: Dział IV. Rozwijanie kompetencji społecznych Dział X. System ochrony zdrowia Biologia: Dział IV. Budowa i fizjologia człowieka Z perspektywy podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna ważne jest także kształtowanie kompetencji związanych z empatią, asertywnością, wyszukiwaniem, weryfikowaniem i prezentowaniem informacji, a takie umiejętnościsą uwzględnione w wymaganiach szczegółowych w podstawie programowej w zakresie przedmiotu język polski (tj. kształtowanie dojrzałości intelektualnej, emocjonalnej i moralnej uczniów, kształcenie językowe i tworzenie wypowiedziitp.).”.

§ 2

§ 2. Podstawę programową kształcenia ogólnegodla szkoły podstawowej, stanowiącą załączniknr 2 dorozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna stosujesię, począwszyod roku szkolnego 2025/2026, w stosunkudo uczniów klas IV–VIII szkoły podstawowej.

Dziennik Ustaw – 47 – Poz. 378

§ 3

§ 3. 1. Podstawę programową kształcenia ogólnegodla branżowej szkoły I stopnia, stanowiącą załączniknr 4a dorozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna stosujesię, począwszyod roku szkolnego 2025/2026, w stosunkudo uczniów klas I–III branżowej szkoły I stopnia.

§ 3 ust. 2

2. Podstawę programową kształcenia ogólnegodla branżowej szkoły I stopnia, stanowiącą załączniknr 4a dorozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska stosujesię, począwszyod roku szkolnego:

§ 3 ust. 2 pkt 1

1) 2025/2026 – w klasie II branżowej szkoły I stopnia, w której kształcenie rozpoczynasię z dniem 1 września 2025 r. lub z dniem 1 lutego 2026 r.;

§ 3 ust. 2 pkt 2

2) 2026/2027 – w klasie III branżowej szkoły I stopnia, w której kształcenie rozpoczynasię z dniem 1 września 2026 r. lub z dniem 1 lutego 2027 r.

§ 4

§ 4. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2025 r. Minister Edukacji: B. Nowacka

Wyślij feedback